NganHan.comNgắn Hạn
TP Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ

Học nghề ngắn hạn ở Bình Dương cũ: công nhân học gì để lên thợ kỹ thuật

Vùng Bình Dương cũ nay thuộc TP Hồ Chí Minh: công nhân xưởng gỗ, giày, điện tử học khoá ngắn nào để lên thợ bảo trì, kiểm hàng, đứng máy, học quanh ca ra sao.

A young Vietnamese factory worker practices adjusting a woodworking machine in a bright training workshop near an industrial park, side angle, soft fluorescent light, pale wood dust

Ở vùng trước đây là tỉnh Bình Dương, nay thuộc TP Hồ Chí Minh, khoá ngắn đáng học nhất cho người đang làm công nhân là khoá giúp bước từ đứng chuyền lên thợ có kỹ thuật: bảo trì máy cơ bản, điện công nghiệp nhập môn, đọc bản vẽ và kiểm hàng, vận hành máy gia công gỗ, sơn hoàn thiện đồ gỗ. Phần lớn học được quanh ca làm, trong hai đến bốn tháng.

Nơi hỏi lớp tốt nhất ở vùng này lại thường là chính nhà máy bạn đang làm: phòng nhân sự, tổ trưởng, công đoàn. Sau đó mới đến các trường cao đẳng, trung cấp công lập trong vùng, điểm tư vấn của trung tâm dịch vụ việc làm thành phố và lớp do phường cùng đoàn thanh niên mở. Bài dưới đây chỉ đường cho từng chỗ và cách sắp lịch học không đụng ca.

Vùng này làm gì, và vì sao thợ có kỹ thuật luôn thiếu

Bình Dương cũ nổi tiếng với dày đặc khu công nghiệp: đồ gỗ nội thất xuất khẩu, giày da, may mặc, điện tử, cơ khí, bao bì. Phần đông lao động vào làm công nhân phổ thông, học việc vài ngày là đứng chuyền. Điều ít ai nói ra là mỗi chuyền vài chục công nhân chỉ cần vài thợ bảo trì, vài người kiểm hàng, một hai người chỉnh máy. Những chỗ đó ít người cạnh tranh hơn, việc ổn định hơn khi đơn hàng lên xuống.

Khi đơn hàng giảm, công nhân phổ thông thường là nhóm bị cắt giờ tăng ca trước; người biết chỉnh máy, sửa máy, kiểm chất lượng thường được giữ lại. Đây là lý do khoá ngắn nên chọn theo hướng bước lên vị trí kỹ thuật trong chính ngành bạn đang làm, thay vì nhảy sang một nghề hoàn toàn mới chỉ vì nghe nói đang cần người.

Vùng phía bắc như Bến Cát, Tân Uyên, Bàu Bàng cũ nhiều xưởng gỗ và khu công nghiệp mới mở; vùng phía nam sát nội thành như Dĩ An, Thuận An cũ dày xưởng điện tử, giày, bao bì và kho. Bạn đang ở phía nào thì nên hỏi lớp ngay ở phía đó, vì đi ngang vùng này vào giờ tan ca rất mất thời gian.

Khoá ngắn hợp với từng ngành nhà máy

Bảng sau ghép ngành bạn đang làm với khoá ngắn giúp lên vị trí kỹ thuật. Thời gian là mức thường gặp; giấy được cấp tuỳ đơn vị tổ chức.

Bạn đang làm ởKhoá ngắn nên họcThời gian thường gặpGiấy được cấpVị trí có thể nhắm
Xưởng gỗ nội thấtVận hành máy gia công gỗ, máy CNC gỗ cơ bản1–3 thángSơ cấp hoặc chứng nhậnThợ đứng máy, thợ chỉnh máy
Xưởng gỗ nội thấtSơn hoàn thiện đồ gỗ1–2 thángChứng nhận, kèm huấn luyện an toàn hoá chấtThợ pha sơn, thợ phun
Giày da, may mặcBảo trì máy may công nghiệp2–3 thángSơ cấpThợ máy chuyền
Điện tử, linh kiệnKiểm tra chất lượng (QC) nhập môn, đọc bản vẽ4–8 tuầnChứng nhậnNhân viên kiểm hàng
Cơ khí, bao bìĐiện công nghiệp nhập môn, bảo trì cơ khí3–4 thángSơ cấp, thẻ an toàn điện riêngThợ bảo trì ca
Kho của mọi ngànhNghiệp vụ kho, quản lý tồn kho trên phần mềm2–6 tuầnChứng nhậnThủ kho phụ, tổ trưởng kho

Lái xe nâng cũng là con đường phổ biến trong vùng, nhưng đó là khoá có chứng chỉ vận hành riêng và đã có hướng dẫn chi tiết ở chuyên trang nghề; ở đây bạn chỉ cần nhớ là phải học ở nơi được phép đào tạo và có sân tập thật.

Hỏi ngay trong nhà máy trước khi đi tìm lớp ngoài

Nhiều công nhân không biết công ty mình có chương trình đào tạo nội bộ hoặc chịu một phần chi phí học nếu khoá học phục vụ công việc. Làm theo thứ tự dưới đây trong một tuần:

  1. Hỏi tổ trưởng: chuyền mình đang thiếu vị trí kỹ thuật nào, ai đang sắp nghỉ, người làm vị trí đó đã học gì.
  2. Hỏi phòng nhân sự: công ty có lớp nội bộ, có cử người đi học hay có hỗ trợ học phí không; điều kiện kèm theo là gì, có ràng buộc thời gian làm việc sau khi học không.
  3. Hỏi công đoàn cơ sở: công đoàn đôi khi phối hợp mở lớp kỹ năng hoặc có danh sách lớp hỗ trợ đoàn viên.
  4. Xin đứng cạnh thợ bảo trì hoặc người kiểm hàng vài giờ trong ca nếu tổ trưởng đồng ý, để biết mình có hợp việc đó không.
  5. Chỉ khi các bước trên không có lối mới chuyển sang tìm lớp ngoài; lúc đó bạn đã biết rõ mình cần học gì, khỏi học lan man.

Nếu công ty hỗ trợ học phí, đọc kỹ phần cam kết làm việc sau học và khoản phải trả lại nếu nghỉ sớm. Điều đó không xấu, nhưng bạn cần biết trước để tính.

Học quanh ca làm: ca ngày, ca đêm, ca xoay

Lịch học là chỗ công nhân hay vỡ kế hoạch nhất. Người làm ca ngày cố định dễ nhất: học tối hai ba buổi và chủ nhật. Người làm ca xoay mỗi tuần một ca thì nên chọn lớp chỉ học ngày chủ nhật, hoặc lớp có hai nhóm sáng và tối cho phép đổi nhóm theo ca, và phải hỏi điều này ngay từ đầu.

Người làm ca đêm thường tính học buổi sáng ngay sau ca. Cách này chạy được vài tuần rồi gục. Tốt hơn là ngủ đủ buổi sáng, học buổi chiều trước giờ vào ca, hoặc dồn vào ngày nghỉ. Với nghề có máy móc và điện, học lúc thiếu ngủ không chỉ chậm vào mà còn dễ tai nạn ở xưởng thực hành.

Một mẹo nhỏ: báo trước với tổ trưởng là bạn đang học và cần hạn chế tăng ca vào hai tối cố định. Nhiều tổ trưởng sẵn sàng sắp xếp nếu bạn báo sớm và khoá học có ích cho chuyền. Ghi lại lịch học, lịch ca của cả tháng lên một tờ giấy dán ở phòng trọ để thấy chỗ nào sẽ đụng nhau trước khi nó xảy ra.

Làng nghề gốm, sơn mài: lối học việc khác của vùng

Ngoài khu công nghiệp, vùng này còn các làng nghề lâu đời như gốm Lái Thiêu, sơn mài Tương Bình Hiệp cũ. Số cơ sở đã ít đi nhiều so với trước, nhưng vẫn có xưởng nhận người học việc, nhất là các khâu mài, vẽ, phun, đóng gói hàng thủ công.

Học việc ở làng nghề khác lớp ở trường: không có giáo trình, không có giờ cố định, người thợ cả dạy bằng cách giao việc từ dễ đến khó. Bù lại bạn học đúng cách làm thật, và có khi được nhận làm luôn nếu chịu khó. Giấy tờ thường không có, nên đây là con đường hợp với người thích làm tay, kiên nhẫn, không cần chứng chỉ để xin việc nơi khác.

Trước khi xin học việc, nói rõ ba điều với chủ xưởng: học bao lâu thì được giao làm hàng thật, trong thời gian học có được trả công không, và an toàn khi làm với sơn, dung môi được lo thế nào. Sơn mài và phun sơn đồ gỗ đều dùng hoá chất; xưởng tử tế có khẩu trang lọc độc, chỗ làm thoáng và không để người mới làm khâu nguy hiểm ngay.

Lớp ở khu nhà trọ: đoàn thanh niên, hội phụ nữ phường

Vùng này có những khu nhà trọ cả nghìn công nhân sống liền nhau, và phường cùng các đoàn thể đôi khi mở lớp ngay tại nhà văn hoá khu phố hoặc mượn phòng của trường gần đó, học vào tối hoặc chủ nhật. Lớp kiểu này thường là sửa điện dân dụng, may sửa quần áo, tin học văn phòng cho công nhân, kỹ năng xin việc, đôi khi có lớp chăm sóc trẻ cho các bà mẹ trẻ ở trọ.

Điểm mạnh là gần, giờ học hợp ca và nhiều lớp có hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ chi phí. Điểm yếu là mở theo đợt, ít chỗ, thông báo chủ yếu qua nhóm của khu phố, loa phường hoặc bảng tin ở nhà văn hoá. Cách không lỡ đợt: đăng ký tạm trú đầy đủ, làm quen với tổ trưởng khu phố hoặc bí thư chi đoàn khu trọ, xin vào nhóm nhắn tin của khu phố, và hỏi chủ nhà trọ, vì chủ trọ thường biết sớm nhất. Khi có thông báo, đến ghi danh trong vài ngày đầu; lớp hay đủ người rất nhanh.

Ví dụ giả định: hai người, hai lối lên

Anh Toàn, 29 tuổi, công nhân chuyền chà nhám ở xưởng gỗ phía bắc vùng. Làm ba năm, anh thấy thợ chỉnh máy nghỉ việc thì chuyền đứng cả buổi. Anh hỏi tổ trưởng và được biết công ty cần thêm người đứng máy CNC gỗ. Phòng nhân sự cho anh học lớp nội bộ sáu tuần vào chiều thứ bảy, kèm hai tháng đứng cạnh thợ chính. Anh không phải trả tiền, đổi lại cam kết làm tiếp một năm. Anh ghi lại mỗi lỗi máy gặp vào một cuốn sổ nhỏ; sổ đó sau này giúp anh qua bài thử tay khi được xét lên thợ.

Chị Lan, 31 tuổi, công nhân may ở vùng Thuận An cũ. Công ty không có lớp bảo trì máy may. Chị tự đăng ký khoá sơ cấp ba tháng ở một trường trung cấp công lập gần phòng trọ, học tối thứ hai, tư, sáu và sáng chủ nhật. Tháng thứ ba chị xin thợ máy của chuyền cho phụ thay kim, chỉnh ổ vào giờ nghỉ trưa. Sau khoá, chị xin chuyển sang tổ bảo trì và được thử việc.

Lỗi hay gặp khi công nhân học thêm nghề

Gom từ những trường hợp hay gặp ở vùng khu công nghiệp:

  • Chọn nghề hoàn toàn mới vì nghe "đang hot". Bỏ ba năm kinh nghiệm trong ngành để bắt đầu lại từ đầu thường thiệt hơn là học khoá giúp lên vị trí kỹ thuật ngay trong ngành đang làm.
  • Không hỏi công ty trước. Nhiều người tự bỏ tiền học khoá mà công ty sẵn sàng cử đi học.
  • Học xong không báo ai. Học xong phải nói với tổ trưởng, nhân sự, đưa giấy và xin thử việc ở vị trí mới. Không ai tự nhớ ra bạn vừa học xong.
  • Vừa tăng ca vừa học dồn. Cố cả hai thì thường bỏ học ở tuần thứ năm, thứ sáu. Chọn một: giảm tăng ca trong ba tháng học, hoặc học khoá ngắn hơn.
  • Coi nhẹ thẻ an toàn. Việc điện, việc trên cao, việc với hoá chất đều có huấn luyện an toàn riêng; thiếu thẻ thì công ty không cho làm dù bạn có tay nghề.

Câu hỏi thường gặp

Bình Dương nay thuộc TP Hồ Chí Minh thì tìm lớp nghề ở đâu?

Các trường cao đẳng, trung cấp công lập trong vùng vẫn hoạt động như trước. Trung tâm dịch vụ việc làm của TP Hồ Chí Minh có điểm tư vấn ở vùng này. Lớp của phường thì hỏi ủy ban phường nơi bạn đang ở trọ hoặc chi đoàn, chi hội phụ nữ khu phố.

Công nhân làm ca xoay có học nghề ngắn hạn được không?

Được, nếu chọn lớp chỉ học ngày nghỉ hoặc lớp cho đổi nhóm theo ca. Hỏi điều này trước khi đóng tiền, và báo tổ trưởng để hạn chế tăng ca vào ngày học. Học trong lúc thiếu ngủ ở xưởng máy là rủi ro, nên sắp lịch có giờ ngủ trước.

Học kiểm hàng QC có cần bằng cấp gì trước không?

Khoá nhập môn thường chỉ cần đọc viết thành thạo và làm tính cơ bản. Ở nhà máy điện tử hay cơ khí, bạn sẽ cần thêm đọc bản vẽ và dùng thước cặp, panme; nhiều khoá ngắn dạy luôn phần này. Kinh nghiệm đứng chuyền là lợi thế khi xin chuyển sang kiểm hàng.

Công ty cử đi học thì có phải ký cam kết không?

Thường có. Cam kết hay ghi thời gian làm tiếp sau khoá học và khoản phải hoàn lại nếu nghỉ sớm. Bạn đọc kỹ, hỏi cách tính khoản hoàn lại theo thời gian đã làm, và giữ một bản để đối chiếu sau này.

Học việc ở làng nghề gốm, sơn mài có được cấp giấy không?

Phần lớn không có chứng chỉ, vì đó là học việc theo thợ. Nếu bạn cần giấy để xin việc nơi khác, nên học thêm khoá sơ cấp ở trường. Nếu muốn làm lâu dài tại xưởng, tay nghề và sự chịu khó quan trọng hơn giấy.

Nên học điện công nghiệp hay bảo trì cơ khí khi đang làm nhà máy?

Xem chuyền của bạn thiếu người ở phía nào: máy hỏng thường do điện hay do cơ. Hỏi thợ bảo trì đang làm. Điện cần thêm thẻ an toàn điện; cơ khí cần chịu được bụi dầu. Nhiều thợ bảo trì giỏi học cơ trước rồi bổ sung điện sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138