NganHan.comNgắn Hạn
TP Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ

Học nghề ngắn hạn ở Bình Phước cũ: nghề điều, cao su và nhà máy gần nhà

Vùng Bình Phước cũ nay thuộc Đồng Nai: học nghề ngắn hạn để ở lại quê làm điều, cao su, xưởng chế biến hay nhà máy mới, lớp lưu động ở xã và cách hỏi.

A Vietnamese rubber tapper with a headlamp works along a dark row of rubber trees before dawn, viewed from behind, cool blue light and a small warm lamp glow

Ở vùng trước đây là tỉnh Bình Phước, nay thuộc Đồng Nai, người muốn học nghề ngắn hạn mà vẫn ở lại quê có bốn hướng rõ: kỹ thuật cạo mủ và chăm vườn cao su, làm ở xưởng chế biến hạt điều, vào các nhà máy mới mở ở phía nam vùng, và làm kho, giao nhận quanh vùng cửa khẩu phía bắc. Phần lớn những khoá này học từ vài tuần đến ba tháng.

Nơi hỏi lớp ở đây khác thành phố: lớp lưu động do uỷ ban xã cùng hội nông dân, hội phụ nữ mở ngay tại ấp, trường cao đẳng, trung cấp công lập trong vùng, trung tâm dịch vụ việc làm tỉnh, và chính các nông trường cao su, xưởng điều, nhà máy nhận người rồi kèm việc. Bài dưới đi qua từng hướng, nói rõ việc đó nặng nhẹ ra sao, giờ giấc thế nào và vướng gì hay gặp.

Ở lại hay xuống vùng công nghiệp: thay đổi mấy năm gần đây

Trước đây thanh niên vùng này học xong thường xuống Bình Dương cũ, Biên Hoà hay TP Hồ Chí Minh làm công nhân. Mấy năm gần đây phía nam vùng mở thêm khu công nghiệp, đường đi xuống thành phố cũng nhanh hơn, nên người ở lại quê có thêm lựa chọn làm nhà máy mà tối vẫn về nhà.

Điều này đổi cách chọn khoá học. Nếu bạn muốn ở lại, hãy hỏi các nhà máy gần nhà đang cần vị trí nào trước khi học, thay vì chọn khoá theo lời bạn bè ở thành phố. Nhà máy mới thường cần nhiều công nhân phổ thông, kèm một số thợ điện, thợ bảo trì, người làm kho, người kiểm hàng. Người có khoá ngắn về điện hoặc kho thường được xếp vào nhóm kỹ thuật từ đầu.

Nếu gia đình có vườn điều, vườn cao su, học thêm kỹ thuật cho chính vườn nhà cũng là một khoá đáng giá: chăm vườn đúng cách, cạo mủ đúng kỹ thuật giúp cây khai thác được lâu hơn. Không có công thức chung; nhà có vườn khác nhà không có, người có con nhỏ khác người còn trẻ chưa vướng bận.

Bốn hướng nghề và khoá học tương ứng

Thời gian và giấy là mức hay gặp, từng đơn vị tổ chức có khác.

Hướng nghềKhoá ngắn nên họcThời gianGiấy được cấpLàm ở đâu
Vườn cao suKỹ thuật cạo mủ, chăm sóc vườn cây2–6 tuầnChứng nhậnNông trường, vườn hộ, nhận cạo thuê
Hạt điềuKỹ thuật chế biến, phân loại nhân điều, an toàn thực phẩm2–8 tuần, nhiều nơi học tại xưởngChứng nhận hoặc học việcXưởng chế biến điều, cơ sở thu mua
Hạt điều, tiêu trên vườnGhép cải tạo vườn điều, dùng thuốc bảo vệ thực vật an toànVài buổi đến vài tuầnChứng nhậnVườn nhà, làm thuê theo mùa
Nhà máy phía nam vùngĐiện công nghiệp nhập môn, bảo trì, kho1–3 thángSơ cấp hoặc chứng nhận, thẻ an toàn điệnNhà máy trong các khu công nghiệp mới
Vùng cửa khẩu phía bắcNghiệp vụ kho, giao nhận, tin học bán hàng2–6 tuầnChứng nhậnKho hàng, cơ sở buôn bán qua biên giới

Nếu bạn còn đang học lớp chín, lớp mười hai và muốn một con đường dài hơn, trường trung cấp, cao đẳng trong vùng có hệ chính quy; khoá ngắn ở đây dành cho người cần đi làm sớm hoặc đã đi làm.

Cạo mủ cao su: nghề tay, giờ giấc ngược

Cạo mủ trông đơn giản nhưng là nghề có kỹ thuật: cạo đúng độ sâu, đúng độ dốc của miệng cạo, không chạm vào lớp tượng tầng của cây, giữ dao sắc, thu mủ đúng giờ. Cạo sai làm cây bị thương, giảm năm khai thác của cả vườn. Vì vậy nông trường và chủ vườn lớn thích người đã học qua lớp kỹ thuật, có buổi thi cạo thử trước khi nhận.

Giờ giấc là phần người mới hay nản: cạo thường bắt đầu từ khuya hoặc rạng sáng khi trời mát, mủ chảy tốt, và kết thúc trước trưa. Người làm phải đeo đèn đầu, đi trong lô cây tối, nên khoá tử tế có cả phần an toàn: đi theo nhóm, mang giày, cẩn thận rắn, côn trùng, cách xử lý khi bị đứt tay bởi dao cạo.

Lớp kỹ thuật cạo thường mở vào đầu mùa cạo, do nông trường tự tổ chức cho người mới, hoặc do hội nông dân xã mời cán bộ kỹ thuật về dạy cho hộ có vườn. Mùa cây thay lá thường nghỉ cạo, đó là lúc rảnh để học thêm nghề khác hoặc làm thời vụ ở vườn điều.

Xưởng chế biến hạt điều: học việc ngay tại xưởng

Vùng này nổi tiếng với cây điều, kéo theo nhiều xưởng chế biến lớn nhỏ: hấp, cắt tách vỏ, sấy, bóc vỏ lụa, phân loại nhân, đóng gói. Phần lớn công việc học ngay tại xưởng trong vài ngày đến vài tuần; khoá ngoài xưởng ngắn hạn thường dạy thêm về phân loại nhân theo cỡ và màu, vệ sinh an toàn thực phẩm, vận hành máy cắt tách.

Điều phải biết trước: dầu trong vỏ hạt điều gây bỏng và phồng da nếu dính tay trần. Xưởng tử tế phát găng tay, có quy trình rửa tay và không để người mới làm khâu cắt tách thủ công khi chưa hướng dẫn. Khi đi xin việc, nhìn tay những người đang làm khâu đó là biết xưởng có lo an toàn hay không.

Người muốn lên tổ trưởng, kiểm hàng ở xưởng điều nên học thêm phần phân loại nhân và tiêu chuẩn đóng gói xuất khẩu, vì bên mua kiểm rất kỹ. Hộ muốn tự rang, đóng gói hạt điều bán lẻ thì cần học an toàn thực phẩm và hỏi xã, phường về giấy tờ cho cơ sở nhỏ trước khi bán ra chợ.

Lớp lưu động ở xã và lớp cho đồng bào các dân tộc

Vùng này có nhiều đồng bào các dân tộc sinh sống lâu đời như Xtiêng, Khmer, Mnông cùng người Kinh và người từ phía Bắc vào lập nghiệp. Nhiều ấp ở xa trường, nên lớp lưu động là hình thức chính: giáo viên mang dụng cụ về nhà văn hoá ấp, học theo buổi, chọn mùa nông nhàn. Lớp hay mở là chăn nuôi, trồng trọt, may, sửa máy nông nghiệp, cạo mủ.

Lớp lưu động tốt là lớp hỏi bà con muốn học gì trước khi mở, xếp giờ học sau buổi làm vườn, có người của ấp giúp giải thích khi cần, và để học viên làm tay nhiều hơn ngồi nghe. Nếu bạn là cán bộ ấp hoặc người đi vận động, hãy hỏi từng hộ xem họ có thời gian vào tháng nào, đừng mở lớp đúng mùa thu hoạch điều rồi trách bà con không đến.

Người học đăng ký qua trưởng ấp, cán bộ xã, chi hội phụ nữ hoặc chi hội nông dân. Mang theo căn cước; người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số hỏi thêm về hỗ trợ chi phí học và tiền ăn, đi lại trong thời gian học.

Lịch mùa vụ: học vào lúc nào cho khỏi lỡ việc

Ở vùng điều và cao su, lịch học phải xếp theo cây chứ không theo ý người mở lớp. Mùa thu hoạch điều rơi vào những tháng mùa khô đầu năm, nhà nào cũng cần người nhặt hạt, phơi, chở bán; đây là lúc ít ai rảnh đi học. Cao su cũng thay lá vào mùa khô và thường nghỉ cạo một thời gian, nên người cạo mủ hay chuyển sang làm thời vụ ở vườn điều.

Vào mùa mưa, cây cao su cạo lại, nhưng người cạo làm xong từ trước trưa, buổi chiều khá rảnh. Lớp ngắn học buổi chiều trong mùa này hợp với họ hơn lớp buổi sáng. Còn hộ trồng điều, sau mùa thu hoạch là lúc chăm, tỉa, ghép cải tạo vườn, cũng là lúc lớp kỹ thuật về điều nên mở.

Nếu bạn định học khoá nhà máy ba tháng, hãy tính để khoá không vắt qua mùa thu hoạch điều của nhà mình, hoặc thu xếp trước người làm thay. Rất nhiều người bỏ học ở tuần thứ sáu chỉ vì đến mùa nhặt hạt mà nhà thiếu tay. Nói chuyện với cả nhà trước khi đăng ký là bước nhỏ nhưng cứu được nhiều khoá học.

Câu hỏi khi hỏi lớp hoặc nhờ trưởng ấp hỏi giúp

Ở vùng nông thôn, nhiều thông tin đi qua trưởng ấp và chi hội. Nhờ họ hỏi giúp những điều sau, hoặc tự hỏi khi gặp cán bộ xã:

  • Đợt tới có lớp gì, mở ở ấp nào, học buổi nào trong ngày và kéo dài bao nhiêu buổi?
  • Ai được học miễn phí hoặc có hỗ trợ, cần mang giấy tờ gì để đăng ký?
  • Lớp có thực hành trên vườn, máy, chuồng trại thật không, hay chỉ ngồi nghe?
  • Học xong được cấp giấy gì, giấy đó có dùng được khi xin vào nông trường, nhà máy không?
  • Có lớp nào dành cho người đã làm lâu năm, chỉ học phần mới thay vì học lại từ đầu không?

Ghi tên người đã trả lời và ngày hỏi. Ở xã, lịch lớp có thể đổi theo mùa, nên đến gần ngày khai giảng hỏi lại một lần nữa.

Ví dụ giả định và lỗi hay gặp

Chị Ngọc, 35 tuổi, nhà có hai mẫu điều. Vườn điều già, năng suất giảm. Chị học lớp ghép cải tạo vườn điều do hội nông dân xã mở bốn buổi, rồi theo cán bộ kỹ thuật ghép thử mười cây. Mùa sau chị nhận ghép thuê cho mấy nhà trong ấp. Chị nói phần khó nhất là chọn cành ghép tốt, chứ không phải thao tác dao.

Anh Sơn, 27 tuổi, từng làm công nhân ở Bình Dương cũ, nay về quê. Anh muốn ở gần cha mẹ. Anh hỏi hai nhà máy mới ở phía nam vùng, biết họ cần thợ điện bảo trì, nên học khoá sơ cấp điện công nghiệp ba tháng ở trường trong vùng, học buổi tối. Kinh nghiệm đứng chuyền cũ giúp anh qua phỏng vấn dễ hơn người chưa từng vào nhà máy.

Lỗi hay gặp. Học lớp cạo mủ rồi đi làm ngay mùa cây thay lá; vào xưởng điều không đòi găng tay; xuống thành phố học nghề mà không hỏi nhà máy gần nhà có tuyển không; bỏ lỡ lớp lưu động vì không biết lịch, trong khi chỉ cần dặn trưởng ấp báo giúp.

Câu hỏi thường gặp

Bình Phước nay thuộc Đồng Nai thì hỏi lớp nghề ở đâu?

Hỏi uỷ ban xã nơi bạn ở, các hội nông dân, phụ nữ, đoàn thanh niên xã, các trường trung cấp, cao đẳng công lập trong vùng và trung tâm dịch vụ việc làm tỉnh Đồng Nai. Lớp lưu động ở ấp thường thông báo qua trưởng ấp.

Học cạo mủ cao su mất bao lâu?

Khoá kỹ thuật cạo thường vài tuần, có phần thực hành trên cây thật. Sau đó cần thêm thời gian cạo dưới sự kèm của người có kinh nghiệm để đều tay. Nhiều nông trường có buổi cạo thử trước khi nhận người.

Làm xưởng điều có hại da tay không?

Dầu trong vỏ hạt điều gây bỏng da nếu tiếp xúc trực tiếp. Xưởng làm đúng phải phát găng tay, có quy trình vệ sinh và hướng dẫn người mới. Nếu thấy người làm khâu tách vỏ đều bị phồng tay, nên cân nhắc trước khi nhận việc ở đó.

Đồng bào dân tộc thiểu số học nghề có được hỗ trợ không?

Thường có hỗ trợ chi phí học và một phần tiền ăn, đi lại theo chính sách từng thời kỳ, nhất là với lớp lưu động ở xã. Hỏi cán bộ xã hoặc trung tâm dịch vụ việc làm tỉnh về điều kiện và giấy tờ cần mang.

Ở vùng cửa khẩu nên học khoá gì?

Khoá nghiệp vụ kho, giao nhận, tin học bán hàng là những khoá ngắn hợp với việc buôn bán, vận chuyển qua cửa khẩu. Nếu muốn làm khai báo hàng hoá chuyên nghiệp thì cần học sâu hơn và hỏi điều kiện chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan.

Có nên học nghề ở thành phố rồi về quê làm?

Nên nếu nghề đó ở quê có người cần và lớp ở quê không có. Còn nếu gần nhà đã có lớp tương tự, học gần nhà đỡ tốn chỗ ở, đi lại, lại quen luôn nơi sẽ làm. Hỏi chỗ làm trước khi quyết định học ở đâu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138