Ở Huế, nghề ngắn hạn dễ có việc nhất là nghề phục vụ du lịch: buồng phòng, lễ tân, phục vụ nhà hàng, bếp phụ, điều hành tour cơ bản, thuyết minh tại điểm; kế đến là may công nghiệp ở các khu công nghiệp phía nam thành phố, và các nghề thủ công gắn với di sản. Phần lớn các khoá này kéo dài từ một đến ba tháng, cấp chứng chỉ đào tạo thường xuyên hoặc chứng chỉ sơ cấp.
Huế là thành phố trực thuộc trung ương, lớp nghề tập trung nhiều ở các phường trung tâm nhưng vẫn có lớp ở vùng đầm phá ven biển và vùng núi phía tây. Bài này giúp bạn chọn nghề theo nơi ở và theo mùa khách, biết hỏi lớp những gì, kèm một lộ trình mẫu cho người vừa học xong phổ thông. Nếu bạn quan tâm nghề thủ công như nón lá, thêu, mộc, cách học sẽ khác hẳn, vì phần lớn là theo thợ ở làng nghề chứ không ngồi lớp; phần đó nên đọc riêng trước khi quyết định.
Huế sống bằng gì, và nghề ngắn hạn đi theo đó
Kinh tế Huế dựa nhiều vào du lịch di sản: quần thể di tích cố đô, lăng tẩm, nhà vườn, ẩm thực, sông Hương, biển và đầm phá. Khách đến quanh năm nhưng có lúc đông, lúc thưa, và mỗi khách sạn, nhà hàng, đơn vị lữ hành đều cần người làm các việc học được trong vài tuần: dọn buồng, giặt là, đón khách, bưng bê, phụ bếp, chèo đò, trông giữ xe ở điểm tham quan.
Bên cạnh đó, các khu công nghiệp phía nam thành phố có xưởng dệt, may, chế biến, tuyển công nhân và đào tạo tại chỗ. Người đã quen làm chuyền muốn lên vị trí kỹ thuật thì có thể học thêm khoá sửa máy may công nghiệp hoặc kiểm hàng. Ở vùng ven biển và đầm phá, nghề nuôi trồng thuỷ sản, sửa máy ghe, đánh bắt và dịch vụ du lịch sinh thái đầm phá cũng có lớp ngắn do xã và hội nông dân mở.
Huế còn một nhóm nghề ít nơi có: thủ công truyền thống như làm nón, thêu, mộc mỹ nghệ, đúc đồng, may áo dài. Nhóm này thường học theo kiểu theo thợ ở làng nghề hơn là học ở lớp, và cần thời gian dài hơn khoá ngắn mới vững tay.
Bảng nghề ngắn hạn thường gặp ở Huế
Thời gian học và loại giấy là khung tham khảo; hãy so với thông báo tuyển sinh của từng nơi.
| Nghề | Thời gian học | Giấy được cấp | Nơi làm sau khoá | Điều nên hỏi |
|---|---|---|---|---|
| Buồng phòng, giặt là | 1 đến 2 tháng | Chứng chỉ đào tạo thường xuyên | Khách sạn, nhà nghỉ, homestay | Có thực tập ở khách sạn thật không |
| Lễ tân | 2 đến 3 tháng | Chứng chỉ đào tạo thường xuyên hoặc sơ cấp | Khách sạn, khu nghỉ dưỡng | Có dạy tiếng Anh nghiệp vụ không |
| Phục vụ nhà hàng | 1 đến 2 tháng | Chứng chỉ đào tạo thường xuyên | Nhà hàng, khách sạn | Thực hành bưng bê, bày bàn thật |
| Thuyết minh viên tại điểm | theo chương trình bồi dưỡng | Thẻ thuyết minh viên do cơ quan du lịch cấp | Điểm di tích, bảo tàng | Điều kiện cấp thẻ, thi ở đâu |
| May công nghiệp, sửa máy may | 1 đến 3 tháng | Chứng chỉ sơ cấp | Xưởng may khu công nghiệp | Học trên loại máy nào |
| Nuôi trồng thuỷ sản đầm phá | vài tuần | Giấy chứng nhận hoàn thành | Ao, lồng nuôi của gia đình | Có thực hành ở vùng nuôi không |
Thuyết minh viên tại điểm và hướng dẫn viên du lịch là hai loại thẻ khác nhau theo Luật Du lịch 2017. Ai muốn đi tour theo đoàn nhiều điểm thì cần thẻ hướng dẫn viên, điều kiện cao hơn khoá ngắn; hỏi cơ quan quản lý du lịch của thành phố. Với các dòng còn lại, câu hỏi ở cột cuối quan trọng hơn tên khoá.
Chọn lớp theo nơi bạn ở trong thành phố Huế
Các phường trung tâm. Trường cao đẳng, trung cấp công lập về du lịch, kỹ thuật, cùng trung tâm dịch vụ việc làm đều ở đây. Lớp nghề du lịch nhiều và đều, thường có thực tập tại khách sạn. Người ở xa có thể ở trọ gần trường, học dồn trong vài tuần.
Vùng ven biển và đầm phá. Lớp nghề do xã, hội nông dân, hội phụ nữ mở: nuôi trồng thuỷ sản, sửa máy ghe, chế biến hải sản, homestay. Một số nơi làm du lịch cộng đồng trên đầm phá, cần người chèo thuyền, nấu ăn, đón khách. Hỏi UBND xã về kế hoạch mở lớp trong năm.
Vùng núi phía tây giáp Lào. Lớp nghề lưu động cho đồng bào dân tộc thiểu số: trồng trọt, chăn nuôi, dệt thổ cẩm, du lịch cộng đồng. Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào ở đây là nghề quý, nhiều lớp mở để truyền nghề cho người trẻ và nối với khách du lịch.
Vùng giáp các khu công nghiệp phía nam. Người ở gần có thể nộp đơn thẳng vào xưởng may, chế biến để được đào tạo tại chỗ, hoặc học lớp sửa máy may ở trường nghề để vào vị trí kỹ thuật chuyền.
Bốn chỗ hỏi lớp ở Huế, mỗi chỗ mạnh một việc
Trung tâm dịch vụ việc làm của thành phố. Nơi nắm các lớp đang tuyển sinh, chính sách hỗ trợ học nghề cho người thất nghiệp, bộ đội xuất ngũ, người thuộc hộ nghèo, và tổ chức phiên giao dịch việc làm có khách sạn, xưởng may đến tuyển. Đến vào ngày có phiên giao dịch là cách nhanh nhất để vừa hỏi lớp vừa gặp nhà tuyển dụng.
Trường cao đẳng, trung cấp công lập. Mạnh ở nghề du lịch, nhà hàng, khách sạn, kỹ thuật điện, cơ khí, may. Nhiều trường có lớp sơ cấp và đào tạo thường xuyên bên cạnh hệ chính quy, có phòng thực hành mô phỏng buồng khách sạn, quầy lễ tân, quầy bar.
UBND xã, phường cùng hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội nông dân. Mở lớp ngắn tại chỗ theo đợt: nuôi trồng thuỷ sản, homestay, may, thủ công, bán hàng qua mạng. Lớp gần nhà, lịch mềm, hợp với người còn lo việc gia đình.
Khách sạn, nhà hàng, xưởng may tự đào tạo. Một số nơi tuyển người chưa có nghề rồi kèm cặp vài tuần. Hỏi kỹ thời gian thử việc, ai kèm bạn, và sau thời gian đó bạn được làm vị trí nào.
Mùa khách và mùa mưa: học vào tháng nào
Huế có mùa mưa dài, thường rơi vào nửa cuối năm, kèm những đợt lũ khiến nhiều tuyến tham quan tạm dừng. Mùa khô ráo từ đầu năm đến giữa năm là lúc khách đông, các khách sạn, nhà hàng tuyển thêm người. Những năm có lễ hội lớn của thành phố, nhu cầu người phục vụ còn tăng thêm.
Vì vậy, nếu học nghề du lịch, bạn nên học vào mùa mưa, từ khoảng tháng mười đến tháng mười hai, để đầu năm sau đã sẵn sàng xin việc. Học xong vào giữa mùa hè thì cơ hội vẫn có nhưng nhiều vị trí đã đủ người. Ngược lại, nghề may công nghiệp tuyển gần như quanh năm, đông nhất là sau Tết khi một phần công nhân không quay lại.
Một cách tính nhiều người ở Huế dùng: mùa khô làm du lịch, mùa mưa đi học thêm. Một lễ tân học thêm tiếng Anh nghiệp vụ, một nhân viên buồng phòng học thêm giặt là chuyên sâu hay phụ bếp, mỗi năm tăng một kỹ năng là đủ để lên vị trí tốt hơn sau vài năm.
Lộ trình mẫu: em Vy 18 tuổi vừa xong THPT, muốn làm lễ tân
Em Vy (tên giả định) ở một phường ven sông, vừa học xong lớp mười hai, thích giao tiếp, chưa muốn học dài hạn ngay. Gia đình muốn em có nghề trước, sau này có điều kiện thì học tiếp. Lộ trình bốn tháng như sau:
- Tháng 10: đi hỏi hai trường có lớp lễ tân ngắn hạn, so số buổi thực hành, có thực tập ở khách sạn không, có tiếng Anh nghiệp vụ không.
- Tháng 10 đến tháng 12: học lớp lễ tân buổi sáng; buổi tối tự luyện nói tiếng Anh theo các tình huống đón khách, trả phòng, chỉ đường.
- Tháng 12: thực tập ở khách sạn do trường giới thiệu; xin người hướng dẫn ghi nhận xét để làm hồ sơ.
- Tháng 1: nộp hồ sơ ở các khách sạn trước mùa khách; chấp nhận vào làm buồng phòng hoặc phục vụ trước nếu vị trí lễ tân đã đủ, rồi xin chuyển sau.
- Sau một năm: tính chuyện học tiếp trung cấp hoặc cao đẳng du lịch vừa làm vừa học nếu thấy hợp nghề.
Lộ trình này không đòi em Vy chọn giữa học tiếp và đi làm; nó cho em thử nghề trước rồi mới quyết. Với người vừa xong phổ thông, đây là cách ít rủi ro nhất.
Câu hỏi khi gọi lớp và những lỗi hay gặp
Mỗi câu dưới đây nhắm vào một lỗi mà người học nghề du lịch ở Huế hay vấp:
- Có thực tập ở khách sạn, nhà hàng thật không? Lỗi hay gặp: học hết khoá chỉ thực hành trong phòng học, đi làm bỡ ngỡ.
- Có học tiếng Anh nghiệp vụ không, bao nhiêu buổi? Lỗi hay gặp: giỏi nghiệp vụ nhưng không trả lời được khách nước ngoài.
- Lớp kết thúc vào tháng nào? Lỗi hay gặp: học xong giữa mùa hè, chỗ tốt đã có người.
- Học viên khoá trước đang làm ở đâu? Lỗi hay gặp: tin lời hứa giới thiệu việc làm chung chung.
- Có lớp buổi tối hoặc cuối tuần không? Lỗi hay gặp: nghỉ việc đang có để đi học rồi không có thu nhập.
- Nghề thuyết minh cần thẻ gì, ai cấp? Lỗi hay gặp: học xong mới biết chưa đủ điều kiện cấp thẻ.
Ghi câu trả lời của từng lớp vào một trang giấy, so ba lớp với nhau. Lớp trả lời rõ cả sáu câu thường là lớp làm thật. Nếu có thể, đến trường vào giờ thực hành, xem phòng mô phỏng có giường thật, quầy thật, bàn ăn bày đủ dụng cụ không, và học viên có được làm tay hay chỉ đứng nhìn giáo viên làm mẫu.
Câu hỏi thường gặp
Học nghề ngắn hạn ở Huế thì nghề nào dễ có việc?
Dễ có việc nhất là nghề phục vụ du lịch: buồng phòng, lễ tân, phục vụ nhà hàng, phụ bếp. Kế đến là may công nghiệp ở các khu công nghiệp phía nam thành phố. Ở vùng đầm phá có nghề nuôi trồng thuỷ sản, sửa máy ghe, du lịch cộng đồng.
Nên học nghề du lịch ở Huế vào thời điểm nào?
Nên học vào mùa mưa, khoảng cuối năm, để đầu năm sau khi khách đông và khách sạn tuyển thêm người thì bạn đã sẵn sàng. Học xong giữa mùa hè vẫn có việc nhưng nhiều vị trí tốt đã đủ người.
Thuyết minh viên và hướng dẫn viên khác nhau thế nào?
Theo Luật Du lịch 2017, thuyết minh viên làm việc tại một điểm du lịch, còn hướng dẫn viên dẫn đoàn qua nhiều điểm. Hai loại thẻ có điều kiện cấp khác nhau. Hỏi cơ quan quản lý du lịch của thành phố để biết điều kiện và nơi thi.
Học sinh vừa xong THPT ở Huế có nên học nghề ngắn hạn trước không?
Học một khoá ngắn như lễ tân hay phục vụ nhà hàng giúp bạn thử nghề, có thu nhập và kinh nghiệm trước khi chọn học dài hạn. Nhiều người sau một năm đi làm mới biết mình hợp nghề nào để học tiếp trung cấp, cao đẳng.
Người ở vùng núi phía tây Huế có lớp nghề không?
Có, nhiều xã có lớp nghề lưu động cho đồng bào dân tộc thiểu số, gồm trồng trọt, chăn nuôi, dệt thổ cẩm, du lịch cộng đồng. Hỏi cán bộ văn hoá xã hội của xã hoặc trưởng thôn để biết lịch mở lớp và chính sách hỗ trợ.
Làm du lịch ở Huế thì mùa mưa làm gì?
Nhiều người dùng mùa mưa để học thêm kỹ năng như tiếng Anh nghiệp vụ, phụ bếp, giặt là chuyên sâu. Một số làm thêm ở xưởng may hoặc dịch vụ trong thành phố. Mỗi năm thêm một kỹ năng giúp bạn lên vị trí tốt hơn.