Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh là nơi đáng đến đầu tiên: tư vấn miễn phí, nắm được nghề nào các doanh nghiệp trong tỉnh đang hỏi người, và biết lớp nào sắp khai giảng ở trường nghề, ở xã hay ở doanh nghiệp. Một buổi tư vấn nghiêm túc kéo dài chừng ba mươi đến bốn lăm phút, và bạn nên ra về với ít nhất ba thứ: tên hai ba nghề hợp với mình, tên nơi dạy kèm cách liên hệ, và lịch khai giảng gần nhất.
Trung tâm không dạy nghề trực tiếp, cũng không bảo đảm bạn có việc. Giá trị của nó là thông tin: họ ngồi giữa người tìm việc, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo trong tỉnh, nên biết nghề nào đang thiếu người thật chứ không phải nghề nào quảng cáo nhiều. Dưới đây là cách tìm đúng điểm tiếp nhận, mang gì theo, buổi tư vấn diễn ra thế nào và những lỗi khiến người ta đi một buổi mà về tay trắng.
Trung tâm dịch vụ việc làm giúp được gì khi bạn muốn học một nghề ngắn
Mỗi tỉnh, thành có một trung tâm dịch vụ việc làm công lập, trước đây thuộc ngành lao động, nay thuộc sở nội vụ của tỉnh sau đợt sắp xếp bộ máy năm 2025. Việc chính của trung tâm là giới thiệu việc làm, tổ chức phiên giao dịch việc làm và tiếp nhận hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp. Tư vấn học nghề là một phần của việc đó, và thường không thu phí.
Với người muốn học nghề ngắn hạn, trung tâm giúp được ba việc. Một là cho biết doanh nghiệp trong tỉnh đang đăng tuyển những vị trí nào mà chỉ cần khoá vài tuần đến vài tháng, ví dụ thợ may công nghiệp, công nhân vận hành máy, nhân viên buồng phòng, thợ điện phụ. Hai là giới thiệu cơ sở đang mở lớp cho nghề đó, gồm trường cao đẳng, trung cấp công lập, trung tâm giáo dục nghề nghiệp và đôi khi là doanh nghiệp tự đào tạo. Ba là xem bạn có thuộc diện được hỗ trợ học nghề hay không, chẳng hạn người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Điều trung tâm không làm được: chọn thay bạn, giữ chỗ trong lớp của nơi khác, hay hứa sau khoá học có người nhận. Cán bộ tư vấn giỏi sẽ nói thẳng nghề nào đang thừa người ở tỉnh, và đó thường là thông tin quý nhất bạn mang về.
Tìm đúng điểm tiếp nhận trước khi đi
Sau khi tỉnh sáp nhập, nhiều trung tâm giữ trụ sở chính ở trung tâm hành chính mới và vẫn mở điểm, chi nhánh ở tỉnh lỵ cũ hoặc ở các khu công nghiệp. Đi nhầm chỗ là mất cả buổi, nên trước khi đi hãy làm mấy việc sau:
- Hỏi ở bộ phận một cửa của xã, phường xem điểm tiếp nhận gần nhất của trung tâm dịch vụ việc làm nằm ở đâu, mở cửa giờ nào. Cán bộ xã thường biết vì họ chuyển hồ sơ lên đó.
- Xem trang thông tin của sở nội vụ hoặc của trung tâm; mục liên hệ thường liệt kê các chi nhánh, điểm giao dịch vệ tinh và tổng đài hỗ trợ.
- Gọi tổng đài trước để hỏi một câu: hôm nay có cán bộ tư vấn học nghề trực không, hay chỉ có bộ phận nhận hồ sơ thất nghiệp. Ở nhiều nơi, tư vấn học nghề chỉ có vào vài buổi trong tuần.
- Tránh ngày cao điểm như đầu tháng, khi người đến nộp hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp đông, cán bộ không có thời gian ngồi lâu với bạn.
- Nếu ở xa trụ sở, hỏi xem phiên giao dịch việc làm lưu động tháng tới tổ chức ở đâu; nhiều trung tâm đặt bàn tư vấn học nghề ngay tại phiên đó.
Có những tỉnh rộng, đi từ vùng biển lên trụ sở chính mất cả buổi sáng. Khi đó một cuộc gọi trước khi đi tiết kiệm cho bạn cả ngày công.
Mang gì đến buổi tư vấn để cán bộ chỉ đúng lớp
Cán bộ tư vấn chỉ giúp được tới mức bạn cho họ biết về mình. Đến tay không thì nhận lời khuyên chung chung. Chuẩn bị sẵn những thứ dưới đây, viết ra một tờ giấy là đủ:
- Căn cước công dân, và sổ bảo hiểm xã hội hoặc quyết định nghỉ việc nếu bạn vừa mất việc, vì đây là giấy tờ để xét bạn có thuộc diện được hỗ trợ học nghề hay không.
- Bằng cấp đang có, kể cả bằng tốt nghiệp THCS, vì một số khoá trung cấp và sơ cấp yêu cầu trình độ văn hoá đầu vào.
- Những việc đã làm, mỗi việc một dòng: làm gì, ở đâu, bao lâu, đã quen máy móc hay dụng cụ nào. Ba năm đứng chuyền may là một lợi thế khi học may mẫu hay vận hành máy.
- Giới hạn thật của bạn: chỉ học được buổi tối, không đi xa quá hai mươi cây số, có con nhỏ phải đón lúc bốn giờ chiều, sức khoẻ không đứng lâu được.
- Hai ba nghề bạn đang nghĩ tới, kể cả nghề bạn chỉ nghe người quen kể. Cán bộ sẽ dễ nói thẳng nghề nào đang thiếu, nghề nào đang thừa người trong tỉnh.
Phần giới hạn thật là phần người ta hay giấu vì ngại, nhưng nó quyết định lớp nào học được. Một lớp tốt mà học giờ hành chính thì vô ích với người đang làm ca.
Một buổi tư vấn học nghề thường diễn ra thế nào
Mỗi nơi làm một kiểu, nhưng một buổi tư vấn đầy đủ thường đi qua các bước sau. Biết trước để bạn chủ động hỏi khi cán bộ bỏ sót bước nào:
- Ghi phiếu thông tin. Bạn điền phiếu hoặc khai trên máy: họ tên, nơi ở, trình độ, nghề muốn học. Ghi rõ xã, phường nơi ở mới để cán bộ lọc lớp gần nhà.
- Trao đổi nhu cầu. Cán bộ hỏi vì sao bạn muốn học, học xong định làm thuê hay tự làm, cần đi làm sau bao lâu. Đây là lúc đưa tờ giấy đã chuẩn bị ra.
- Xem nhu cầu tuyển dụng. Cán bộ tra danh sách vị trí doanh nghiệp đã gửi tới trung tâm. Hãy xin xem nhóm nghề nào có nhiều đơn tuyển nhất trong ba tháng gần đây.
- Gợi ý nơi học. Bạn nhận tên cơ sở đang mở lớp, thời lượng, lịch khai giảng dự kiến. Hỏi rõ giấy được cấp sau khoá là chứng chỉ sơ cấp, chứng chỉ đào tạo hay chỉ là giấy xác nhận nội bộ.
- Xét hỗ trợ. Nếu bạn đang hưởng trợ cấp thất nghiệp hoặc thuộc diện chính sách, cán bộ hướng dẫn hồ sơ đề nghị hỗ trợ học nghề và hạn nộp.
- Ghi lại để quay lại. Xin tên cán bộ đã tư vấn và cách liên hệ của bộ phận, để tuần sau gọi hỏi lớp đã chốt ngày khai giảng chưa.
Nếu cán bộ chỉ đưa tờ rơi rồi mời về, bạn có quyền hỏi tiếp từng bước trên. Họ thường bận chứ không phải không biết.
Những gì nên ghi vào sổ khi ra về
Một buổi tư vấn có ích khi bạn ghi được thông tin để so. Kẻ sẵn bảng dưới đây vào sổ, điền ngay tại bàn tư vấn. Ví dụ điền mẫu cho người ở một tỉnh có nhiều khu công nghiệp:
| Nghề gợi ý | Nơi dạy (loại cơ sở) | Thời lượng | Giấy được cấp | Nơi làm sau khoá |
|---|---|---|---|---|
| May công nghiệp | Trường trung cấp công lập | Khoảng 2 đến 3 tháng | Chứng chỉ sơ cấp | Xưởng may trong khu công nghiệp |
| Vận hành máy ép nhựa | Doanh nghiệp đào tạo tại chỗ | Vài tuần | Giấy xác nhận của doanh nghiệp | Chính doanh nghiệp đó |
| Điện dân dụng | Trường cao đẳng công lập | Khoảng 3 tháng | Chứng chỉ sơ cấp | Đội thi công, tự nhận việc ở xã |
| Buồng phòng khách sạn | Trung tâm giáo dục nghề nghiệp | Khoảng 1 tháng | Chứng chỉ đào tạo | Khách sạn, nhà nghỉ trong tỉnh |
Thời lượng trong bảng là mức thường gặp, mỗi tỉnh mỗi khác; cột quan trọng nhất là cột giấy được cấp và nơi làm sau khoá. Thiếu hai cột đó thì bạn chưa đủ thông tin để chọn, và cần hỏi thêm cơ sở dạy trước khi đăng ký.
Ví dụ: chị Hạnh, 34 tuổi, vừa nghỉ việc ở xưởng may
Chị Hạnh (tên giả định) đứng chuyền may chín năm, xưởng giảm đơn nên chị nghỉ việc. Chị nghĩ tới học nail vì thấy em họ làm. Buổi tư vấn ở trung tâm, chị mang theo sổ bảo hiểm, quyết định nghỉ việc và một tờ giấy ghi: chỉ học được buổi sáng, con đi học về lúc bốn giờ, không muốn đứng cả ngày.
Cán bộ cho chị xem danh sách tuyển trong quý: các xưởng may trong tỉnh vẫn cần người làm may mẫu, kiểm hàng và nhân viên kỹ thuật chuyền, ít ai học vì nghĩ "vẫn là may". Với chín năm tay nghề, chị học khoá kiểm hàng hoặc may mẫu vài tuần là đủ. Nghề nail cũng được nêu, kèm lời nói thẳng là trong xã của chị đã có nhiều tiệm.
Chị ra về với ba cái tên nơi dạy, lịch khai giảng và hướng dẫn hồ sơ hỗ trợ học nghề vì chị đang hưởng trợ cấp thất nghiệp. Chị chọn khoá kiểm hàng buổi sáng, đi học bằng xe máy mười lăm phút. Điều làm nên khác biệt là tờ giấy ghi giới hạn thật, chứ không phải may mắn gặp đúng người.
Lỗi hay gặp khi đi hỏi học nghề ở trung tâm
Đến chỉ để hỏi "nghề nào dễ kiếm tiền". Câu hỏi này không ai trả lời được cho đúng với bạn. Hỏi "nghề nào trong tỉnh đang có nhiều đơn tuyển mà học dưới ba tháng" thì cán bộ mới tra được.
Nhận tờ rơi rồi về, không ghi gì. Tờ rơi thường là lớp của một nơi. Bạn cần ít nhất hai nơi để so, và cần tên giấy được cấp, điều tờ rơi hay bỏ trống.
Nhầm trung tâm dịch vụ việc làm công lập với công ty giới thiệu việc làm tư nhân. Công ty tư có thể thu phí và tự gọi mình là "trung tâm việc làm". Hỏi thẳng đơn vị đó thuộc sở nào; đơn vị công lập trả lời được ngay.
Bỏ lỡ hạn hỗ trợ học nghề khi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp. Đề nghị hỗ trợ học nghề có thời hạn gắn với thời gian hưởng trợ cấp. Hỏi hạn cụ thể ngay buổi đầu, đừng để học xong mới hỏi.
Không quay lại sau buổi đầu. Lịch khai giảng thường chốt muộn. Gọi lại sau một hai tuần là cách duy nhất để không lỡ lớp.
Câu hỏi thường gặp
Tư vấn học nghề ở trung tâm dịch vụ việc làm có mất tiền không?
Tư vấn việc làm và tư vấn học nghề ở trung tâm công lập thường không thu phí với người lao động. Nếu nơi bạn đến đòi phí tư vấn ngay từ đầu, hãy hỏi lại xem đó có phải đơn vị công lập của tỉnh hay là công ty dịch vụ tư nhân.
Không ở gần trụ sở tỉnh thì làm sao được tư vấn?
Hỏi ở xã, phường xem trung tâm có điểm giao dịch hay chi nhánh gần bạn không, hoặc chờ phiên giao dịch việc làm lưu động. Nhiều trung tâm cũng tư vấn qua tổng đài, nhưng nên đến trực tiếp ít nhất một lần để xem danh sách tuyển.
Trung tâm có đăng ký lớp hộ mình không?
Thường thì trung tâm giới thiệu nơi dạy và hướng dẫn hồ sơ, còn đăng ký vào lớp bạn làm với cơ sở dạy nghề. Trường hợp học nghề có hỗ trợ theo diện thất nghiệp, trung tâm nhận hồ sơ đề nghị hỗ trợ, nhưng bạn vẫn nên tự đến cơ sở dạy để xem lớp.
Đang có việc làm thì có được tư vấn học nghề không?
Có. Trung tâm tư vấn cho mọi người lao động, không chỉ người thất nghiệp. Điều khác là bạn sẽ không thuộc diện hỗ trợ học nghề theo bảo hiểm thất nghiệp, nên cần hỏi thêm các chương trình khác của tỉnh hoặc tự chi trả.
Trung tâm giới thiệu lớp rồi, có cần tự kiểm lại nơi dạy không?
Cần. Trung tâm chỉ giới thiệu thông tin họ có, còn chất lượng lớp, xưởng thực hành và giáo viên bạn phải tự đến xem. Hãy đi xem lớp trước khi nộp tiền hoặc ký giấy tờ, kể cả khi lớp được hỗ trợ học phí.