NganHan.comNgắn Hạn
Hà Nội và đồng bằng sông Hồng

Công nhân khu công nghiệp muốn đổi việc học nghề gì: lối ra ở đồng bằng sông Hồng

Năm hướng đổi việc cho công nhân ở các khu công nghiệp miền Bắc: lên vị trí tay nghề trong nhà máy hay rời hẳn, học khi còn làm ca, giữ thu nhập trong lúc chuyển.

A tired young factory worker in a blue uniform studies wiring diagrams at a plastic table in a rented room at night, over-the-shoulder view, warm lamp light

Công nhân ở các khu công nghiệp vùng đồng bằng sông Hồng muốn đổi việc có hai lối ra chính: ở lại nhà máy nhưng lên vị trí cần tay nghề (bảo trì điện, cơ khí, kiểm tra chất lượng, vận hành máy, xe nâng, kho), hoặc rời nhà máy sang nghề dịch vụ làm được gần nhà (sửa điện lạnh, điện nước, chăm sóc người cao tuổi, may đo, kỹ thuật nông nghiệp). Lối nào cũng học được bằng khoá vài tuần đến ba tháng, và gần như luôn nên học trong lúc vẫn còn đi làm.

Nhiều người chán việc đứng chuyền sau vài năm vì ca đêm, việc lặp lại, mỏi lưng, mỏi mắt, hay vì tuổi tăng mà vị trí không đổi. Điều cần tránh là nghỉ việc trước rồi mới nghĩ học gì. Phần dưới giúp bạn chọn lối, chọn khoá, xếp lịch học khi còn làm ca và tính chuyện thu nhập trong lúc chuyển.

Trước hết: đổi vị trí trong nhà máy hay rời hẳn nhà máy

Hãy tự hỏi: điều bạn chán là chính công việc đứng chuyền, hay là cả môi trường nhà máy? Nếu bạn vẫn chịu được giờ giấc, kỷ luật, tiếng máy, nhưng chán việc lặp lại và thấy không lên được, thì lối ra hợp lý là học một nghề để lên vị trí tay nghề trong nhà máy. Bạn giữ được bảo hiểm, giữ được người quen, và nhà máy thường ưu tiên người cũ khi có chỗ.

Nếu điều bạn muốn là thoát hẳn ca đêm, được về gần nhà, được làm việc với con người thay vì máy, thì nên tính lối rời nhà máy. Lối này rủi ro hơn vì thu nhập lúc đầu không đều, nhưng hợp với người đã có gia đình ở quê, người muốn tự làm chủ thời gian.

Có một kiểu thứ ba ít người nghĩ tới: ở lại nhà máy thêm một thời gian, học một nghề dịch vụ vào cuối tuần, làm thêm nghề đó ở quê hoặc quanh khu trọ, đến khi nghề phụ đủ khách mới rời. Cách này chậm, mệt hơn, nhưng an toàn nhất cho người đang gánh tiền nhà.

Năm hướng đổi việc phổ biến ở vùng đồng bằng sông Hồng

Bảng không xếp hướng nào hơn hướng nào. Cột cuối là điều người đã chuyển hay kể lại.

HướngKhoá ngắn cần họcThời gianHợp với aiCân nhắc
Lên thợ bảo trì điện, cơ khíĐiện công nghiệp hoặc cơ khí sửa chữaKhoảng 3 thángNgười thích tháo lắp, chịu khó đọc sơ đồPhải làm thợ phụ một thời gian mới tự xử lý máy
Sang kiểm tra chất lượngĐọc bản vẽ, dụng cụ đo, ghi số liệu1 đến 2 thángNgười cẩn thận, mắt tốtVẫn làm theo ca ở nhiều nhà máy
Sang kho, xe nângVận hành xe nâng, an toàn, phần mềm kho3 đến 8 tuầnNgười muốn bớt đứng một chỗCần chứng chỉ vận hành và huấn luyện an toàn
Về quê làm nghề dịch vụĐiện lạnh, điện nước, sửa máy nông nghiệp1 đến 3 thángNgười có nhà ở quê, quen việc tayKhách lúc đầu ít, cần thời gian gây dựng
Sang nghề chăm sócChăm sóc người cao tuổi tại gia đình1 đến 2 thángNgười kiên nhẫn, thích làm với con ngườiViệc nặng về sức và tinh thần, giờ giấc theo gia đình

Nếu phân vân giữa hai hướng, hãy hỏi một người đang làm hướng đó ở gần bạn, xin đi theo họ nửa ngày. Nửa ngày nhìn tận mắt thường giúp quyết nhanh hơn một tháng đọc tìm hiểu. Hỏi họ ba câu: việc mệt nhất trong ngày là gì, tháng nào ít việc, và nếu làm lại thì họ có chọn nghề này nữa không.

Những gì mấy năm đứng chuyền đã cho bạn

Kỷ luật giờ giấc và ca kíp. Thứ nhiều chủ xưởng, chủ dịch vụ phàn nàn nhất ở thợ mới là đến muộn, nghỉ không báo. Bạn đã quen làm đúng giờ, đúng quy trình; đây là điểm cộng thật, hãy nói ra khi xin việc.

Quen máy móc và an toàn. Bạn đã biết dừng máy khi có sự cố, biết đọc các biển báo, biết đồ bảo hộ dùng để làm gì. Khoá bảo trì hay xe nâng sẽ đỡ bỡ ngỡ hơn với người chưa vào xưởng bao giờ.

Thói quen sắp xếp chỗ làm. Các nhà máy hay áp dụng sắp xếp, giữ sạch chỗ làm. Mang thói quen này sang nghề sửa chữa, dịch vụ giúp bạn làm gọn hơn, khách để ý.

Một ít ngoại ngữ trong công việc. Nhiều người làm ở nhà máy vốn nước ngoài đã quen vài chục từ chuyên môn bằng tiếng Hàn, tiếng Anh, tiếng Nhật hay tiếng Trung. Ghi lại những từ ấy; với vị trí kiểm tra chất lượng hay kho, chúng có ích.

Biết mình chịu được gì, không chịu được gì. Sau vài năm, bạn biết rõ mình mệt vì ca đêm, vì đứng lâu hay vì việc lặp lại. Dùng chính hiểu biết này để loại những nghề có cùng cái mệt ấy.

Học khi còn đang làm ca: ba cách xếp lịch

Bỏ việc để đi học toàn thời gian chỉ hợp khi bạn đã có khoản dự phòng đủ sống vài tháng hoặc đang được hỗ trợ. Với phần đông, học song song là đường thực tế hơn:

  • Lớp theo ca: một số trường gần khu công nghiệp mở lớp sáng cho người làm ca chiều và lớp tối cho người làm ca ngày. Hỏi thẳng lớp có học bù khi bạn đổi ca không.
  • Lớp cuối tuần: học thứ bảy, chủ nhật, kéo dài hơn nhưng không đụng ca. Báo tổ trưởng để tránh bị xếp tăng ca cuối tuần trong mấy tháng học.
  • Đào tạo nội bộ: nhiều nhà máy có chương trình đào tạo lên bảo trì, kiểm tra chất lượng, trưởng chuyền. Hỏi phòng nhân sự trước tiên, vì học trong giờ làm, không mất tiền và có chỗ ngay sau khoá.

Dù chọn cách nào, đừng đăng ký hai khoá cùng lúc khi đang làm ca. Người làm mười hai tiếng một ca mà học thêm hai khoá thường bỏ cả hai ở tuần thứ ba. Một khoá cho chắc, xong rồi tính khoá sau. Và hãy ngủ đủ: thiếu ngủ vừa học không vào, vừa dễ gây tai nạn ở chuyền.

Một mẹo nhỏ: chọn lớp nằm trên đường từ khu trọ tới nhà máy, hoặc gần chợ bạn hay đi. Buổi học nào cũng tiết kiệm được nửa giờ đi lại, cộng lại cả khoá là nhiều buổi tối được ngủ sớm hơn.

Giữ thu nhập trong lúc chuyển việc

Khoảng trống giữa việc cũ và việc mới thường dài hơn người ta tính. Học xong chưa chắc có chỗ ngay, có chỗ rồi thì tháng đầu thường là thử việc. Vì vậy, nguyên tắc là chỉ báo nghỉ khi đã có thoả thuận làm việc mới bằng văn bản, hoặc khi nghề phụ đã có khách đều.

Trước khi chuyển, hãy cộng xem mỗi tháng gia đình cần chi bao nhiêu cho nhà, ăn, con học, và để riêng một khoản dự phòng cho vài tháng. Không cần con số đẹp, chỉ cần biết mình chịu được bao lâu nếu việc mới chậm.

Nếu bạn bị nhà máy cắt giảm chứ không tự nghỉ, hãy đến trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh để làm thủ tục trợ cấp thất nghiệp đúng hạn và hỏi về hỗ trợ học nghề kèm theo. Thủ tục có thời hạn, để lâu là mất quyền lợi. Người tự nghỉ cũng có thể thuộc diện được hưởng nếu đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ điều kiện; hỏi thẳng trung tâm, đừng tự đoán.

Một việc nên làm ngay hôm nay, dù chưa định nghỉ: xin bản xác nhận quá trình đóng bảo hiểm và giữ lại hợp đồng lao động, phiếu lương vài tháng gần nhất. Khi cần làm thủ tục, có sẵn giấy tờ giúp bạn khỏi chạy đi chạy lại giữa lúc đang lo chuyển việc.

Hai người, hai lối đi

Hai ví dụ giả định dưới đây cho thấy cùng một xuất phát điểm có thể đi hai đường khác nhau mà đều hợp lý.

Anh Đức, 29 tuổi, làm công nhân lắp ráp linh kiện năm năm ở một khu công nghiệp vùng Bắc Ninh. Anh thích tháo lắp, hay giúp thợ bảo trì đưa dụng cụ. Anh hỏi phòng nhân sự, được biết nhà máy có đợt chọn người học lên bảo trì nhưng ưu tiên người đã có nền điện. Anh học khoá điện công nghiệp sơ cấp ba tháng vào cuối tuần, nộp đơn nội bộ, được nhận làm thợ phụ bảo trì. Anh vẫn làm ca, nhưng việc đã khác.

Chị Thu, 33 tuổi, làm ở xưởng may trong một khu công nghiệp vùng Hưng Yên, con nhỏ gửi ông bà ở quê, muốn về gần con. Chị học khoá chăm sóc người cao tuổi hai tháng vào các buổi chiều được nghỉ, trong lúc học đã nhận chăm một cụ ông ở xã bên. Khi đủ hai gia đình nhờ thường xuyên, chị mới xin nghỉ ở xưởng. Thu nhập lúc đầu không bằng ở xưởng, nhưng chị về được với con, đó là điều chị cần.

Tự trả lời trước khi đăng ký khoá

Viết câu trả lời ra giấy. Nếu chưa trả lời được câu nào, chưa nên đóng tiền:

  • Điều mình muốn bỏ lại là gì: ca đêm, đứng lâu, việc lặp lại, xa nhà, hay thu nhập không tăng?
  • Nghề định học có cùng cái mệt ấy không?
  • Sau khoá, ai sẽ thuê mình, ở đâu, cách nơi ở bao xa?
  • Mình đã nói chuyện với ít nhất một người đang làm nghề đó chưa?
  • Lịch học có khớp với ca làm hiện tại không, ai đổi ca giúp khi cần?
  • Gia đình chịu được mấy tháng nếu thu nhập giảm?
  • Nhà máy hiện tại có đường học lên nội bộ không, đã hỏi chưa?

Bộ câu hỏi này không nhằm làm bạn nản. Người trả lời rõ được cả bảy câu thường đổi việc thành công hơn hẳn người quyết trong một buổi tối mệt mỏi sau ca. Hãy giữ tờ giấy ấy, sau ba tháng đọc lại: nếu câu trả lời vẫn như cũ, quyết định của bạn đã đủ chín. Nếu đã khác, mừng là mình chưa đóng tiền.

Câu hỏi thường gặp

Công nhân muốn đổi việc nên học nghề gì nhanh nhất?

Khoá nhanh nhất thường là vận hành xe nâng, kiểm tra chất lượng, khoảng vài tuần đến hai tháng, giúp bạn chuyển vị trí trong khu công nghiệp. Nếu muốn rời nhà máy, nghề điện lạnh, điện nước hoặc chăm sóc người cao tuổi học trong một đến ba tháng.

Đang làm ca xoay thì học nghề kiểu gì?

Chọn lớp theo ca, lớp cuối tuần, hoặc hỏi nhà máy có đào tạo nội bộ không. Báo trước với tổ trưởng để tránh bị xếp tăng ca vào giờ học, và chỉ học một khoá mỗi lần để không bỏ giữa chừng.

Có nên nghỉ việc ở nhà máy rồi mới đi học nghề không?

Thường là không nên, trừ khi bạn có khoản dự phòng đủ sống vài tháng hoặc đang được hỗ trợ học nghề. Học song song khi còn đi làm an toàn hơn, chỉ nghỉ khi đã có thoả thuận việc mới.

Bị nhà máy cắt giảm thì có được hỗ trợ học nghề không?

Người tham gia bảo hiểm thất nghiệp đủ điều kiện có thể được hưởng trợ cấp và hỗ trợ học nghề. Thủ tục có thời hạn, nên đến trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh càng sớm càng tốt để được hướng dẫn.

Ngoài ba mươi tuổi làm công nhân lâu năm có học bảo trì được không?

Được, nhiều người học lên bảo trì sau vài năm đứng chuyền vì đã quen máy. Khoá điện công nghiệp hoặc cơ khí sơ cấp khoảng ba tháng, sau đó làm thợ phụ bảo trì một thời gian để lên tay.

Về quê sau nhiều năm làm công nhân thì học nghề gì?

Tuỳ quê bạn cần gì: vùng nông nghiệp cần người sửa máy nông nghiệp, điện nước; vùng có nhiều người già cần người chăm sóc. Hỏi xã và người quen ở quê nghề nào đang thiếu thợ trước khi chọn khoá.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138