Ở Khánh Hoà hiện nay, tức tỉnh đã gồm cả Ninh Thuận cũ, nghề ngắn hạn dễ có việc nhất nằm ở hai đầu: du lịch biển đảo quanh Nha Trang, Cam Ranh, nơi khách sạn, tàu du lịch, điểm lặn cần người quanh năm; và vùng nắng gió phía nam quanh Phan Rang với nho, táo, muối, tôm giống, chăn nuôi dê cừu và các trang trại điện gió, điện mặt trời. Riêng mảng du lịch biển có nhiều nghề phải có giấy phép mới được làm, đây là chỗ người học hay bị hiểu sai nhất.
Hỏi lớp ở trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh, các trường cao đẳng, trung cấp công lập ở cả vùng Nha Trang và vùng Phan Rang, UBND xã, phường và các hội đoàn thể. Với nghề có giấy phép, phải hỏi thêm cơ quan cấp giấy ấy. Phần dưới tách từng vùng, có bảng nghề và giấy phép, một lộ trình tám tuần, và bảng câu nên, không nên khi đi hỏi.
Bốn vùng nghề trong một tỉnh dài
Nha Trang và các đảo gần bờ. Trung tâm du lịch của tỉnh, khách trong nước và quốc tế đông. Việc nhiều nhất là buồng phòng, phục vụ, lễ tân, bếp, nhân viên tàu du lịch ra đảo, nhân viên điểm lặn, cứu hộ bãi tắm, thuyết minh. Khách nước ngoài nhiều nên ai nói được vài câu ngoại ngữ sẽ được ưu tiên.
Cam Ranh và dải bãi biển phía nam. Nhiều khu nghỉ dưỡng lớn nằm cách xa khu dân cư, thường có xe đưa đón nhân viên, nhận người theo đợt lớn trước mùa khách. Nghề cần: buồng phòng, giặt là, bảo trì, chăm sóc cảnh quan, cứu hộ hồ bơi.
Vùng vịnh phía bắc tỉnh. Ven vịnh có nuôi trồng thuỷ sản, tàu cá, cảng và cơ sở công nghiệp ven biển. Nghề cần là nuôi lồng bè, sửa máy thuỷ, hàn, vận hành máy, kho vận. Khánh Hoà còn có nghề nuôi và khai thác yến, nhiều việc phải làm trên cao nên người làm cần được hướng dẫn an toàn.
Vùng Ninh Thuận cũ quanh Phan Rang. Nắng nhiều, ít mưa, nên nông nghiệp đi theo cây chịu hạn: nho, táo, tỏi, hành; ven biển làm muối, sản xuất tôm giống; vùng đồi nuôi dê, cừu. Các trang trại điện gió, điện mặt trời cần người bảo vệ, vệ sinh tấm pin, phụ việc kỹ thuật. Làng gốm, làng dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm nhận học việc và đón khách du lịch.
Nghề du lịch biển nào phải có giấy phép, học ở đâu
Nhiều bạn trẻ nghĩ cứ biết bơi là làm cứu hộ, cứ lái được thuyền là chở khách. Thực tế các nghề dưới đây đều phải qua đào tạo và có giấy được công nhận. Tên và cách cấp có thể thay đổi theo quy định từng thời điểm, nên luôn hỏi lại cơ quan cấp trước khi học.
| Nghề | Giấy cần có | Ai đào tạo, cấp | Thời gian học thường gặp |
|---|---|---|---|
| Cứu hộ bãi tắm, hồ bơi | Giấy chứng nhận nghiệp vụ cứu hộ | Đơn vị được phép đào tạo cứu hộ, hỏi qua cơ quan văn hoá, thể thao của tỉnh | Vài tuần, phải thi bơi và thực hành cứu người |
| Lái ca nô, tàu du lịch | Bằng hoặc chứng chỉ chuyên môn điều khiển phương tiện theo loại tàu | Cơ sở đào tạo thuyền viên được cấp phép; hỏi cảng vụ hoặc cơ quan quản lý đường thuỷ | Vài tuần đến vài tháng tuỳ hạng |
| Thuyền viên tàu du lịch | Chứng chỉ an toàn, sơ cứu, phòng cháy theo vị trí | Cơ sở đào tạo thuyền viên | Vài ngày đến vài tuần |
| Hướng dẫn lặn ngắm san hô | Chứng chỉ lặn theo cấp của tổ chức đào tạo lặn | Trung tâm lặn có giấy phép, học theo cấp từ thấp lên | Nhiều tháng tích luỹ giờ lặn |
| Hướng dẫn viên du lịch | Thẻ hướng dẫn viên nội địa, quốc tế hoặc tại điểm | Cơ quan quản lý du lịch cấp tỉnh theo Luật Du lịch 2017 | Khoá bồi dưỡng rồi thi hoặc kiểm tra nghiệp vụ |
| Buồng phòng, phục vụ, lễ tân | Không bắt buộc giấy phép; chứng chỉ đào tạo hoặc sơ cấp là lợi thế | Trường nghề, trung tâm, khách sạn tự đào tạo | 1 đến 3 tháng |
Với nghề liên quan đến tính mạng khách như cứu hộ, lái ca nô, hướng dẫn lặn, đừng chọn lớp "học nhanh, bao đậu". Đơn vị tuyển dụng có uy tín luôn kiểm giấy và cho thử việc trên nước trước khi giao khách.
Vùng Ninh Thuận cũ: nghề ở nơi nắng gió
Người ở quanh Phan Rang thường hỏi học gì để không phải vào thành phố lớn. Câu trả lời nằm ở chính đặc điểm khô nắng của vùng. Nho, táo, tỏi cần người biết cắt tỉa, tưới nhỏ giọt, phòng sâu bệnh; lớp ngắn về trồng cây ăn trái chịu hạn và tưới tiết kiệm do hội nông dân, khuyến nông mở theo mùa. Người có vườn nhỏ học xong áp dụng ngay, người không có vườn đi làm công cho trang trại.
Ven biển có các trại sản xuất tôm giống, cần người chăm bể, theo dõi nước, cho ăn đúng giờ, giữ vệ sinh nghiêm. Việc này học tại trại là chính, lớp nuôi trồng thuỷ sản ngắn hạn giúp hiểu nguyên lý. Đồng muối cần lao động theo mùa nắng; nghề muối đang chuyển dần sang làm muối sạch, có quy trình, nên người biết ghi chép, đóng gói theo yêu cầu được trọng hơn.
Làng gốm và làng dệt của đồng bào Chăm là nghề truyền thống có tiếng, làm hoàn toàn bằng tay. Người ngoài làng muốn học thường phải học việc lâu dài với nghệ nhân; nhiều cơ sở cũng mở lớp trải nghiệm cho khách. Nếu bạn là người trong làng, các lớp do xã và hợp tác xã mở thường dạy thêm cách bán hàng, đóng gói, đón khách, để nghề ông bà để lại có thêm đầu ra.
Trang trại điện gió, điện mặt trời có việc vệ sinh tấm pin, phát cỏ, bảo vệ, phụ kỹ thuật. Việc phổ thông không cần bằng nghề, còn việc kỹ thuật cần nền tảng điện và huấn luyện an toàn riêng.
Khách sạn, khu nghỉ dưỡng tự đào tạo: khi nào nên vào thẳng
Khu nghỉ dưỡng lớn tuyển theo đợt. Ở dải bãi biển Cam Ranh và quanh Nha Trang, các khu nghỉ dưỡng lớn thường tuyển một lần nhiều người trước mùa khách, rồi tự đào tạo vài tuần theo chuẩn riêng của họ. Với vị trí buồng phòng, giặt là, phục vụ, chăm sóc cảnh quan, nhiều nơi nhận cả người chưa học nghề nếu khoẻ, chịu khó và có thái độ tốt.
Khi nào nên vào thẳng. Nếu bạn cần đi làm ngay, nhà gần khu nghỉ dưỡng hoặc có xe đưa đón, cứ nộp hồ sơ vào đợt tuyển. Thời gian học việc ở đó có trả lương học việc và bạn học đúng thứ chỗ làm cần.
Khi nào nên học lớp trước. Nếu bạn muốn làm lễ tân, giám sát buồng phòng, hoặc muốn chuyển qua lại giữa các khách sạn, chứng chỉ sơ cấp và một ít ngoại ngữ giúp hồ sơ nổi hơn. Người lớn tuổi, người chưa từng làm dịch vụ cũng nên học một khoá ngắn trước để bớt bỡ ngỡ khi phỏng vấn.
Hỏi gì khi được nhận vào học việc. Học việc bao lâu, có ký hợp đồng không, khi nào đóng bảo hiểm, hết mùa khách có giữ người không. Khu nghỉ dưỡng xa thành phố thì hỏi thêm chuyện xe đưa đón và bữa ăn ca.
Lớp của xã, phường và hội đoàn thể ở Khánh Hoà
Những lớp ngắn ít quảng cáo nhưng hợp với người ở xa trung tâm:
- Hội nông dân: lớp trồng nho, táo, tỏi, hành, tưới tiết kiệm ở vùng Phan Rang; lớp nuôi lồng bè, nuôi tôm ở vùng ven vịnh.
- Hội phụ nữ: lớp chế biến hải sản khô, làm bánh đặc sản để bán cho khách, may, bán hàng qua mạng.
- UBND xã, phường: danh sách lớp nghề cho lao động nông thôn, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, ngư dân chuyển đổi nghề.
- Đoàn thanh niên: ngày hội tư vấn nghề, giới thiệu thanh niên vào các đợt tuyển của khu nghỉ dưỡng và tàu du lịch.
- Hợp tác xã làng nghề: lớp gốm, dệt cho người trong làng, có lớp bán hàng, đón khách tham quan.
Muốn vào các lớp này, đến bộ phận văn hoá – xã hội của xã hỏi lịch trong năm và để lại tên. Lớp thường gom đủ danh sách đầu năm rồi mới mở.
Lộ trình tám tuần: chị Mai 25 tuổi chuyển từ bán hàng sang làm dịch vụ trên tàu du lịch
Chị Mai (tên giả định) bán hàng ở chợ Nha Trang, bơi giỏi, muốn làm việc trên tàu đưa khách ra đảo. Chị đi lộ trình sau:
- Tuần 1: hỏi ba công ty tàu du lịch xem họ cần vị trí gì, đòi giấy gì. Biết được nhân viên phục vụ trên tàu cần chứng chỉ an toàn, sơ cứu; nếu muốn hỗ trợ khách bơi, lặn thì cần thêm giấy cứu hộ.
- Tuần 2 đến tuần 3: đăng ký lớp cứu hộ ở đơn vị được phép đào tạo. Học kỹ thuật bơi cứu người, sơ cứu đuối nước, hồi sức tim phổi.
- Tuần 4: thi lấy giấy chứng nhận cứu hộ. Đồng thời học khoá an toàn, sơ cứu dành cho thuyền viên tàu du lịch vài ngày.
- Tuần 5 đến tuần 6: học buổi tối lớp tiếng Anh giao tiếp cho nhân viên du lịch, tập những câu hướng dẫn khách mặc áo phao, đi lại trên tàu, xuống nước.
- Tuần 7: nộp hồ sơ vào hai công ty tàu. Một nơi cho đi theo ba chuyến để thử việc.
- Tuần 8: được nhận làm nhân viên dịch vụ kiêm hỗ trợ an toàn trên tàu, làm theo mùa khách.
Lộ trình này chạy được vì chị Mai hỏi người tuyển trước rồi mới chọn lớp. Nếu học lớp tiếng Anh trước mà chưa có giấy cứu hộ, chị sẽ không được giao việc dưới nước, dù bơi giỏi đến đâu.
Nên và không nên khi đi hỏi lớp ở Khánh Hoà
Bảng này gom những tình huống hay gặp khi người học đi hỏi lớp ở tỉnh, nhất là lớp nghề du lịch biển.
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Hỏi đơn vị tuyển dụng cần giấy gì trước, rồi mới chọn lớp | Đăng ký lớp vì thấy quảng cáo, chưa biết nơi làm có công nhận giấy ấy không |
| Hỏi lớp cứu hộ, lái ca nô do đơn vị nào cấp giấy, có được phép đào tạo không | Chọn lớp vì hứa "bao đậu", "học một tuần có bằng" |
| Học lớp du lịch vào mùa mưa cuối năm để kịp mùa khách đầu năm | Học vào giữa mùa cao điểm rồi ra trường khi khách sạn đã đủ người |
| Ở vùng Phan Rang, hỏi hội nông dân, xã về lớp cây chịu hạn, tưới tiết kiệm | Bỏ tiền học nghề phải lên thành phố trong khi nghề gần nhà đang thiếu người |
| Đi xem lớp thực hành một buổi, nhìn hồ bơi, tàu, vườn thật | Tin ảnh trên mạng, không đến tận nơi |
| Hỏi khoá trước có ai đi làm đúng nghề, làm ở đâu | Tin lời hứa có việc ngay mà không hỏi ai đã làm được |
Mùa khách ở Nha Trang thường đông từ đầu năm đến hết mùa hè, còn khoảng tháng 10 đến tháng 12 hay mưa nhiều. Ghép lịch học vào mùa mưa là cách nhiều người làm du lịch ở đây vẫn chọn.
Câu hỏi thường gặp
Người ở Ninh Thuận cũ có phải ra Nha Trang học nghề không?
Không cần. Trường, trung tâm ở vùng Phan Rang vẫn mở lớp, xã phường vẫn nhận đăng ký lớp cho lao động nông thôn. Chỉ những nghề như lặn, lái tàu du lịch thì lớp tập trung ở vùng biển đảo phía bắc nhiều hơn.
Biết bơi giỏi có làm cứu hộ bãi biển được ngay không?
Chưa được. Cứu hộ phải học kỹ thuật cứu người dưới nước, sơ cứu, hồi sức và có giấy chứng nhận nghiệp vụ. Bơi giỏi chỉ là điều kiện đầu vào, nhiều người bơi tốt vẫn trượt phần thực hành cứu người.
Học lái ca nô chở khách cần bằng gì?
Cần bằng hoặc chứng chỉ chuyên môn điều khiển phương tiện phù hợp với loại và cỡ tàu. Hãy hỏi cảng vụ hoặc cơ quan quản lý đường thuỷ ở tỉnh về loại giấy cần cho đúng tàu bạn định lái.
Muốn làm hướng dẫn viên du lịch ở Nha Trang thì bắt đầu thế nào?
Bắt đầu bằng việc làm nhân viên điều hành, phục vụ tour để quen nghề, đồng thời tìm hiểu điều kiện cấp thẻ hướng dẫn viên tại cơ quan quản lý du lịch của tỉnh. Thẻ nội địa và quốc tế có yêu cầu khác nhau về đào tạo và ngoại ngữ.
Ở vùng Phan Rang có lớp nghề gốm Chăm cho người ngoài làng không?
Có cơ sở nhận học việc và có lớp trải nghiệm cho khách, nhưng để làm được nghề thật cần thời gian dài theo nghệ nhân. Hãy đến làng hỏi trực tiếp và tôn trọng cách truyền nghề riêng của mỗi gia đình.
Làm ở trang trại điện mặt trời có cần học nghề điện không?
Việc vệ sinh tấm pin, bảo vệ, phát cỏ thường không cần bằng điện. Muốn lên làm kỹ thuật thì cần học điện bài bản và qua huấn luyện an toàn điện, an toàn làm việc trên cao theo yêu cầu của đơn vị vận hành.