Ở Thanh Hoá, người học nghề ngắn hạn có ba hướng dễ ra việc nhất: nghề kỹ thuật phục vụ khu kinh tế ven biển phía nam tỉnh (hàn, điện công nghiệp, vận hành máy, kho bãi), nghề trong các xưởng may và giày rải khắp vùng đồng bằng, và nghề dịch vụ du lịch biển theo mùa. Ba chỗ nên hỏi lớp trước tiên là trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh, các trường cao đẳng, trung cấp công lập, và lớp do UBND xã phối hợp với hội phụ nữ, đoàn thanh niên mở tại chỗ.
Thanh Hoá là tỉnh rộng, đông dân, từ biển lên núi đi mất nửa ngày đường, nên chọn nghề ở đây gắn chặt với chuyện học ở đâu và sau đó làm ở đâu. Bài này đi theo đúng thứ tự một người cần nghề hay hỏi: nghề nào, học bao lâu, giấy gì, lớp ở chỗ nào gần mình, gọi điện hỏi gì, và những chỗ người học ở xứ Thanh hay vấp.
Ba nhóm nghề đang cần người ở Thanh Hoá
Nhóm thứ nhất là nghề kỹ thuật cho khu kinh tế ven biển phía nam tỉnh, nơi có lọc hoá dầu, xi măng, nhiệt điện và cảng biển. Các nhà máy lớn tuyển kỹ sư từ nơi khác, nhưng quanh họ là cả một vòng nhà thầu bảo dưỡng, lắp đặt, vận chuyển cần thợ hàn, thợ điện, thợ lắp ống, người lái xe nâng, người coi kho. Đây là chỗ khoá ba đến sáu tháng có đất dụng võ, với điều kiện chứng chỉ của bạn đúng loại nhà thầu đòi.
Nhóm thứ hai là may và giày. Xưởng may, xưởng giày đã về tận nhiều xã đồng bằng và trung du, tuyển lao động phổ thông rồi đào tạo tại chỗ vài tuần. Người đã vào xưởng muốn lên tổ trưởng, thợ kỹ thuật chuyền, thợ sửa máy may công nghiệp thì một khoá ngắn về cơ khí máy may hoặc quản lý chuyền giúp được nhiều hơn học thêm một nghề hoàn toàn mới.
Nhóm thứ ba là dịch vụ du lịch biển: buồng phòng, phục vụ bàn, lễ tân, bếp phụ, cứu hộ bãi tắm. Việc rất đông vào hè và thưa hẳn khi gió mùa đông bắc về. Ai chọn nhóm này nên tính luôn mình làm gì trong mấy tháng còn lại, thay vì chỉ nhìn vào lúc cao điểm.
Bảng nghề, thời gian học và giấy được cấp
Bảng dưới là khung tham khảo để bạn so với thông báo tuyển sinh. Thời gian thực tế tuỳ từng nơi, nên cột cuối ghi điều cần hỏi lại.
| Nghề | Thời gian học thường gặp | Giấy được cấp | Ra làm ở đâu | Cần hỏi thêm |
|---|---|---|---|---|
| Hàn hồ quang, hàn ống | 3 đến 6 tháng | Chứng chỉ sơ cấp; chứng chỉ thợ hàn theo tiêu chuẩn nếu thi thêm | Nhà thầu cơ khí, đóng tàu, kết cấu thép | Lớp có thi chứng chỉ theo vị trí hàn không |
| Điện công nghiệp | 3 đến 6 tháng | Chứng chỉ sơ cấp, kèm huấn luyện an toàn điện | Bảo dưỡng nhà máy, xưởng | Có thực hành tủ điện thật hay chỉ mô hình |
| Vận hành xe nâng, máy xúc | 1 đến 3 tháng | Chứng chỉ vận hành theo loại máy | Kho cảng, công trường | Giấy có được nhà thầu chấp nhận không |
| Sửa máy may công nghiệp | 2 đến 3 tháng | Chứng chỉ sơ cấp | Xưởng may, xưởng giày | Học trên máy loại nào |
| Buồng phòng, phục vụ nhà hàng | 1 đến 2 tháng | Chứng chỉ đào tạo thường xuyên | Khách sạn, nhà hàng ven biển | Có thực tập ở cơ sở thật không |
| Cứu hộ bãi tắm | vài tuần | Chứng nhận cứu hộ theo quy định | Bãi tắm, hồ bơi | Cơ quan nào cấp, có phải thi lại định kỳ |
Đọc bảng theo cột cuối: một khoá rẻ và ngắn mà không trả lời được câu hỏi ở cột này thì thường là khoá cho có giấy, ra làm vẫn phải học lại.
Học ở vùng nào trong tỉnh, đi lại ra sao
Hãy hình dung Thanh Hoá thành ba dải. Dải ven biển và thành phố tập trung trường nghề, khách sạn, khu công nghiệp, nên lớp nhiều và đủ thiết bị. Dải đồng bằng giữa tỉnh có xưởng may, xưởng giày, lớp của xã mở theo đợt. Dải núi phía tây rộng mênh mông, lớp nghề thường là lớp lưu động về tận xã, học nghề nông, nghề dịch vụ nhỏ, và thường gắn với chính sách hỗ trợ cho người dân tộc thiểu số.
Ai ở miền núi muốn học hàn hay điện công nghiệp thì gần như phải xuống thành phố hoặc vùng ven biển ở trọ vài tháng. Trước khi đăng ký, hỏi trường có ký túc xá hay danh sách nhà trọ gần không, có ăn trưa tại chỗ không, và học viên ở xa có được xếp lịch dồn để bớt ngày đi lại không. Ba câu này quyết định bạn có học hết khoá hay bỏ ngang ở tuần thứ ba.
Ngược lại, người ở đồng bằng nên tận dụng lớp ngắn mở ngay tại xã: học buổi tối hoặc dồn vào thời gian nông nhàn, không mất tiền trọ. Hỏi ở bộ phận văn hoá xã hội của UBND xã hoặc hội phụ nữ xã, vì họ là nơi nhận danh sách đăng ký đầu tiên.
Bốn nơi hỏi lớp và mỗi nơi mạnh ở đâu
Mỗi kênh dưới đây phục vụ một kiểu người học. Đi đúng kênh thì nhanh hơn rất nhiều so với tìm trên mạng rồi gọi lung tung.
- Trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh: nắm thông tin các lớp đang mở, các doanh nghiệp đang tuyển, và là nơi người hưởng trợ cấp thất nghiệp đăng ký hỗ trợ học nghề. Nên đến trong các phiên giao dịch việc làm, vừa hỏi lớp vừa gặp nhà tuyển dụng.
- Trường cao đẳng, trung cấp công lập: mạnh ở nghề kỹ thuật cần xưởng, máy và giáo viên thực hành: hàn, điện, cơ khí, vận hành máy. Nhiều trường có lớp sơ cấp ba tháng bên cạnh hệ chính quy.
- UBND xã cùng hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội nông dân: mở lớp ngắn tại chỗ theo đợt, thường là nghề nông, may, dịch vụ. Lợi thế là gần nhà; hạn chế là không phải năm nào cũng có đúng nghề bạn cần.
- Doanh nghiệp đào tạo tại chỗ: xưởng may, giày, nhà thầu cơ khí tuyển rồi đào tạo vài tuần, vừa học vừa hưởng lương học việc. Hỏi kỹ thời gian thử việc và điều kiện nếu nghỉ sớm.
Người có thẻ bảo hiểm thất nghiệp, bộ đội xuất ngũ, người thuộc hộ nghèo nên hỏi kênh thứ nhất trước, vì chính sách hỗ trợ học nghề thường đi qua đó hoặc qua xã nơi cư trú.
Lộ trình mẫu: anh Tâm 28 tuổi chuyển từ phụ hồ sang thợ hàn
Anh Tâm (tên giả định) ở một xã đồng bằng, làm phụ hồ theo công trình, muốn có nghề ổn định hơn ở khu kinh tế ven biển. Lộ trình dưới đây mất khoảng bốn tháng.
- Tuần 1: đến trung tâm dịch vụ việc làm hỏi danh sách lớp hàn đang tuyển; cùng lúc hỏi hai người quen đang làm cho nhà thầu cơ khí xem họ đòi chứng chỉ loại gì.
- Tuần 2: gọi ba nơi có lớp hàn, so lịch học, số giờ thực hành, có thi chứng chỉ theo vị trí hàn hay không. Đi xem xưởng của hai nơi gần nhất.
- Tuần 3 đến tuần 14: học lớp sơ cấp hàn. Mỗi tối ghi lại vị trí hàn đã tập, chụp ảnh đường hàn để tự so tiến bộ.
- Tuần 15: thi lấy chứng chỉ; nếu trường giới thiệu thi chứng chỉ thợ hàn theo tiêu chuẩn thì hỏi lệ phí và lịch thi riêng.
- Tuần 16: mang ảnh đường hàn, chứng chỉ đến phiên giao dịch việc làm và các nhà thầu; chấp nhận vào làm thợ phụ hàn trước nếu cần.
Điểm mấu chốt của lộ trình này là tuần một: hỏi người đang làm trong nghề xem họ cần giấy gì, trước khi trả tiền cho một lớp nào.
Câu hỏi nên hỏi khi gọi lớp ở Thanh Hoá
Gọi điện hoặc đến tận nơi, ghi câu trả lời ra giấy để so giữa các lớp:
- Lớp này cấp chứng chỉ gì, ai ký, có ghi số giờ học không?
- Bao nhiêu phần trăm thời gian là thực hành trên máy thật?
- Một lớp bao nhiêu người, mấy máy, mấy người dùng chung một máy?
- Học viên ở xa có chỗ ở không, lịch có dồn được không?
- Lớp có giới thiệu việc làm không, gần đây giới thiệu được cho những đâu?
- Nếu phải nghỉ giữa chừng vì việc nhà hay mùa vụ thì có được học bù ở đợt sau không?
- Học phí gồm những gì, vật tư thực hành tính riêng hay đã gồm?
Câu về số người trên một máy hay bị bỏ qua nhất, nhưng với nghề hàn và điện, đây là câu nói lên chất lượng lớp rõ hơn cả tờ quảng cáo. Năm người chung một máy hàn trong ba tháng nghĩa là mỗi người chỉ thật sự cầm mỏ hàn chừng một phần năm thời gian.
Nơi nào trả lời ậm ừ, bảo "đến rồi biết", thì bạn cứ đến thật, nhưng đến vào giờ đang có lớp thực hành để tận mắt đếm máy và đếm người.
Lỗi hay gặp khi học nghề ngắn hạn ở Thanh Hoá
Những lỗi dưới đây gặp đi gặp lại ở người học nghề trong tỉnh, nhất là người lần đầu đi học sau nhiều năm làm lao động tự do.
| Lỗi | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
| Chọn nghề theo lời rủ của bạn cùng xóm | Học xong không hợp, bỏ nghề | Đi xem một buổi làm thật của nghề đó trước |
| Học du lịch biển nhưng không tính mùa đông | Có việc ba bốn tháng rồi nghỉ | Học thêm một nghề phụ cho mùa thấp điểm |
| Lấy chứng chỉ nghề hàn nhưng không thi theo vị trí | Nhà thầu không nhận vào hàn ống | Hỏi nhà thầu cần chứng chỉ nào trước khi học |
| Ở miền núi đăng ký lớp ở thành phố mà không lo chỗ ở | Bỏ học giữa chừng | Hỏi ký túc xá, nhà trọ trước khi nộp hồ sơ |
| Tin lời hứa chắc chắn có việc | Mất tiền, mất thời gian | Hỏi cụ thể doanh nghiệp nào, đã nhận bao nhiêu học viên khoá trước |
Nếu chỉ nhớ một dòng, hãy nhớ dòng đầu: một buổi đứng xem người thợ làm thật đáng giá hơn mọi lời tư vấn.
Câu hỏi thường gặp
Ở Thanh Hoá học nghề ngắn hạn nào thì dễ có việc nhất?
Ba nhóm dễ có việc là nghề kỹ thuật cho khu kinh tế ven biển như hàn, điện công nghiệp, vận hành máy; nghề trong xưởng may và giày; và dịch vụ du lịch biển theo mùa. Nên chọn theo nơi bạn sẽ ở và đi làm được hằng ngày.
Học nghề hàn ở Thanh Hoá mất bao lâu?
Lớp sơ cấp hàn thường từ ba đến sáu tháng tuỳ trường và tuỳ học hàn tấm hay hàn ống. Muốn vào làm cho nhà thầu cơ khí lớn, bạn nên hỏi thêm về kỳ thi chứng chỉ thợ hàn theo vị trí, vì giấy sơ cấp đôi khi chưa đủ.
Người ở miền núi Thanh Hoá có lớp nghề gần nhà không?
Có, nhiều xã miền núi có lớp lưu động do xã phối hợp với trường nghề mở theo đợt, chủ yếu nghề nông, chăn nuôi, may và dịch vụ nhỏ. Nghề kỹ thuật nặng như hàn, điện thì thường phải xuống vùng đồng bằng hoặc thành phố để học.
Đang hưởng trợ cấp thất nghiệp có được hỗ trợ học nghề không?
Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp có thể được xét hỗ trợ học nghề theo quy định. Bạn nên đến trung tâm dịch vụ việc làm nơi đang làm hồ sơ để hỏi điều kiện, mức hỗ trợ, danh sách lớp được chấp nhận và thời hạn phải đăng ký.
Học nghề du lịch biển xong thì mùa đông làm gì?
Nhiều người học thêm một nghề phụ như phục vụ nhà hàng trong thành phố, làm ở xưởng may, hoặc làm nông lúc nông nhàn. Cũng có người chuyển vào làm ở khách sạn thành phố quanh năm. Tính trước chuyện này giúp bạn khỏi bị động khi hết mùa.
Chứng chỉ sơ cấp nghề có giá trị khi đi làm tỉnh khác không?
Chứng chỉ sơ cấp do cơ sở giáo dục nghề nghiệp được phép cấp có giá trị trên cả nước. Tuy vậy, với nghề kỹ thuật, nhà tuyển dụng thường thử tay nghề tại chỗ, nên bạn vẫn cần tay nghề thật và đôi khi thêm chứng chỉ chuyên ngành.