NganHan.comNgắn Hạn
Hà Nội và đồng bằng sông Hồng

Học nghề chuyển đổi khi bị thu hồi đất nông nghiệp ở đồng bằng sông Hồng

Ruộng bị thu hồi làm khu công nghiệp, đô thị ở vùng ven đô: chọn nghề ngắn hạn theo tuổi và sức, học ở đâu, dùng tiền hỗ trợ ra sao và những bẫy hay gặp.

An older farmer in a conical hat stands at the edge of a rice field beside a new road and construction cranes, seen from behind, hazy noon light

Khi ruộng bị thu hồi để làm khu công nghiệp, đường, khu đô thị, người nông dân ở vùng ven đô đồng bằng sông Hồng thường chuyển sang ba nhóm nghề: vào làm ở chính các nhà máy mọc lên trên đất cũ (cần học nghề có tay nghề nếu ngoài tuổi tuyển công nhân phổ thông), làm dịch vụ cho dân cư và công nhân mới tới (sửa chữa, ăn uống, cho thuê, giữ trẻ, chăm sóc người già), hoặc giữ nghề nông trên phần đất còn lại theo kiểu có kỹ thuật hơn.

Pháp luật đất đai có quy định hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp; mức và cách nhận do tỉnh quy định. Bài này không bàn chuyện bồi thường mà đi vào câu hỏi thực tế hơn: học nghề gì cho hợp tuổi, sức và nơi ở; học ở đâu; và dùng khoản hỗ trợ ra sao để không phí.

Vì sao người mất ruộng hay học nghề không thành

Ở nhiều xã ven đô từng giao đất làm khu công nghiệp, người ta kể giống nhau: có lớp nghề mở ngay sau khi giao đất, nhiều người đi học cho có, học xong không ai làm nghề đó. Lý do không phải người nông dân lười học. Thường là nghề được chọn không hợp: dạy may cho người ngoài năm mươi mắt đã kém, dạy nghề để vào nhà máy trong khi nhà máy chỉ tuyển người dưới ba mươi lăm, dạy một nghề mà cả xã cùng học nên ra không có khách.

Lý do thứ hai là học quá sớm hoặc quá muộn. Học ngay khi còn đang lo thủ tục, tâm trí không yên; đợi đến khi tiền bồi thường đã tiêu gần hết mới học thì không còn đệm để chờ nghề mới có khách.

Lý do thứ ba là coi tiền hỗ trợ đào tạo như một khoản tiền mặt, không dùng vào học. Khi khoản ấy hết mà chưa có nghề, gia đình rơi vào thế khó hơn lúc còn ruộng. Hiểu ba lý do này giúp bạn chọn khác đi: chọn nghề hợp người chứ không hợp lớp đang mở, học đúng lúc, và giữ tiền hỗ trợ cho đúng việc học.

Chọn nghề theo tuổi và sức

Bảng dưới gợi ý theo nhóm tuổi vì tuổi quyết định nhiều chuyện: nhà máy có tuyển không, sức có chịu nổi không, học có kịp không. Đây là gợi ý chung, mỗi người mỗi khác.

Nhóm tuổiHướng hợpKhoá ngắn nên họcGhi chú
Dưới 35Vào nhà máy trên đất cũ hoặc nghề kỹ thuậtĐiện, cơ khí, kiểm tra chất lượng, xe nângNhà máy thường ưu tiên lao động địa phương có tay nghề
35 đến 45Nghề kỹ thuật dịch vụ hoặc kho, bảo vệ, vệ sinh công nghiệpĐiện nước, điện lạnh, xe nâng, nghiệp vụ bảo vệHỏi nhà máy có tuyển người ở tuổi này không trước khi học
45 đến 55Dịch vụ cho dân cư mới tới, chăm sócChăm sóc người cao tuổi, giữ trẻ, nấu ăn tập thểLàm gần nhà, giờ linh hoạt
Trên 55Nông nghiệp kỹ thuật trên đất còn lại, cho thuê, buôn bán nhỏTrồng rau an toàn, nấm, cây cảnh, chăn nuôi nhỏƯu tiên việc nhẹ, ít rủi ro vốn

Nhiều gia đình chia vai: người trẻ vào nhà máy, người trung niên làm dịch vụ, người lớn tuổi giữ phần vườn còn lại. Chọn nghề cho cả nhà như một bài toán chung thường tốt hơn mỗi người tự chọn riêng.

Nghề dịch vụ mọc lên quanh khu công nghiệp mới

Cho thuê phòng trọ và quản lý nhà trọ. Khi khu công nghiệp vào hoạt động, công nhân từ nơi khác tới cần chỗ ở. Nhà có đất còn lại thường xây phòng trọ. Không cần khoá nghề dài, nhưng nên học về an toàn điện, phòng cháy, đăng ký tạm trú cho người thuê; hỏi xã về thủ tục.

Sửa chữa điện nước, xe máy. Dân cư đông lên kéo theo nhu cầu sửa chữa. Khoá điện nước dân dụng một đến ba tháng, rồi học việc ở một tiệm có sẵn là lối vào phổ biến.

Nấu ăn tập thể, bán cơm cho công nhân. Học thêm về vệ sinh an toàn thực phẩm; cơ sở nấu ăn tập thể cần giấy xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm và điều kiện bếp, hỏi cơ quan y tế của tỉnh.

Giữ trẻ cho công nhân. Công nhân làm ca cần chỗ gửi con. Nhóm trẻ tư thục có quy định riêng về điều kiện, người trông trẻ cần được bồi dưỡng chuyên môn; hỏi bộ phận giáo dục của xã trước khi nhận trẻ.

Vệ sinh công nghiệp, cây xanh. Nhà máy thuê ngoài dịch vụ dọn dẹp, chăm cây. Việc không đòi khoá dài, hợp với người trung niên, nhưng nên có huấn luyện an toàn hoá chất tẩy rửa.

Giữ nghề nông trên phần đất còn lại: làm ít mà kỹ

Không phải hộ nào cũng mất hết ruộng. Nhiều nhà còn một mảnh vườn, một góc ao, một phần đất xen giữa khu dân cư. Diện tích nhỏ không trồng lúa có lãi, nhưng hợp với các loại cây, con cần chăm kỹ và bán được cho chính khu dân cư mới: rau an toàn, rau gia vị, nấm, hoa, cây cảnh nhỏ, gà thả vườn với quy mô vừa sức.

Lớp ngắn về trồng rau trong nhà lưới, trồng nấm, nhân giống cây cảnh thường do hội nông dân, trạm khuyến nông hoặc trường nghề mở, kéo dài từ hai tuần đến hai tháng. Người lớn tuổi học nhanh vì đã quen đất, chỉ cần thêm kỹ thuật mới: đo lượng phân, tưới nhỏ giọt, phòng bệnh không lạm dụng thuốc, ghi chép nhật ký để bán cho bếp ăn tập thể vốn hay đòi rõ nguồn gốc.

Điểm khó của hướng này là đầu ra. Trước khi trồng, đi hỏi các bếp ăn tập thể của nhà máy, các quán cơm công nhân, chợ của khu dân cư mới xem họ cần gì, mỗi tuần bao nhiêu, nhận hàng thế nào. Trồng theo đơn đặt trước, dù nhỏ, an toàn hơn trồng rồi mới đi tìm người mua. Khu dân cư càng đông, người mua ở ngay cạnh vườn càng nhiều.

Học ở đâu và hỏi gì

Với người bị thu hồi đất, nơi hỏi đầu tiên không phải trung tâm quảng cáo trên mạng mà là những nơi nắm danh sách hộ được hỗ trợ:

  • Bộ phận văn hoá xã hội của xã: nắm danh sách lao động thuộc hộ bị thu hồi đất, các lớp nghề sẽ mở và điều kiện đăng ký.
  • Trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh: tư vấn chọn nghề, giới thiệu việc làm, có thông tin nhà máy nào trên đất cũ đang tuyển và tuyển người thế nào.
  • Phòng nhân sự của nhà máy trên đất cũ: hỏi thẳng họ cần vị trí gì, độ tuổi nào, có ưu tiên lao động địa phương không, có đào tạo không.
  • Trường cao đẳng, trung cấp công lập gần nhất: nơi tổ chức nhiều khoá sơ cấp theo đặt hàng của tỉnh, xã.
  • Hội nông dân, hội phụ nữ: mở lớp nông nghiệp kỹ thuật, nghề phụ cho người lớn tuổi, phụ nữ.

Câu nên hỏi ở mọi nơi: khoá này có thuộc diện hỗ trợ cho người bị thu hồi đất không, cần giấy tờ gì, học xong ai đang tuyển nghề này ở ngay gần đây. Câu cuối quan trọng nhất; nếu không ai trả lời được thì nên xem lại lựa chọn.

Gia đình bác Lâm: lộ trình một năm sau khi giao đất

Gia đình bác Lâm là ví dụ giả định ở một xã ven đô: bác 54 tuổi, vợ 51 tuổi, con trai 27 tuổi, giao gần hết ruộng cho dự án khu công nghiệp, còn một mảnh vườn nhỏ. Cả nhà ngồi lại chia việc:

  1. Tháng 1 đến 2: cả nhà đến xã hỏi danh sách lớp nghề và điều kiện hỗ trợ; con trai hỏi phòng nhân sự nhà máy sắp vận hành cần vị trí gì.
  2. Tháng 3 đến 5: con trai học điện công nghiệp sơ cấp ba tháng; nhà máy có ưu tiên lao động địa phương có tay nghề.
  3. Tháng 3 đến 4: bác gái học khoá chăm sóc người cao tuổi hai tháng, vì khu dân cư mới nhiều gia đình trẻ có ông bà cần người chăm.
  4. Tháng 4 đến 6: bác trai học lớp trồng rau an toàn và trồng nấm của hội nông dân, dùng mảnh vườn còn lại.
  5. Tháng 6 trở đi: con trai vào nhà máy làm thợ điện phụ; bác gái nhận chăm hai cụ trong xóm; bác trai bán rau cho các bếp ăn tập thể quanh khu công nghiệp.
  6. Cuối năm: cả nhà ngồi lại, xem nghề nào ổn, nghề nào cần học thêm.

Khoản tiền bồi thường chính, gia đình để riêng, không động vào trong năm đầu. Tiền hỗ trợ đào tạo dùng đúng vào học. Đó là điều làm lộ trình này khác với những gia đình học nghề cho có.

Bẫy hay gặp khi mất ruộng và đi học nghề

Những bẫy dưới đây hay gặp ở các xã ven đô sau đợt thu hồi đất:

BẫyDấu hiệuCách tránh
Lớp "lo việc trong nhà máy" thu tiềnNgười ngoài hứa chắc chắn vào nhà máy nếu đóng tiềnHỏi thẳng phòng nhân sự nhà máy, không qua trung gian
Cả xã học cùng một nghềLớp nào mở cũng đúng nghề đó, đông người đăng kýChọn nghề khác hàng xóm hoặc nghề phục vụ chính hàng xóm
Học nghề không hợp tuổiNgười ngoài năm mươi học nghề cần mắt tinh, đứng lâuĐối chiếu bảng tuổi và sức trước khi đăng ký
Đầu tư lớn ngay sau khoáVay thêm mua máy móc, mở tiệm to khi chưa có kháchLàm nhỏ, làm thuê trước, đủ khách mới mở rộng
Dùng tiền bồi thường cho tiêu dùngXây nhà, mua xe trước khi có nghềĐể riêng một khoản đủ sống trong thời gian học và chờ việc

Mất ruộng là thay đổi lớn, nhưng không phải ai cũng đi xuống. Nhiều gia đình ven đô khá lên nhờ chọn nghề kỹ và giữ tiền cẩn thận trong năm đầu.

Câu hỏi thường gặp

Bị thu hồi đất nông nghiệp thì có được hỗ trợ học nghề không?

Pháp luật đất đai có quy định hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp. Mức và cách nhận do tỉnh quy định, nên hỏi bộ phận văn hoá xã hội của xã hoặc trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh.

Mất ruộng ở tuổi năm mươi thì nên học nghề gì?

Nên chọn nghề làm gần nhà, ít đòi mắt tinh và đứng lâu, như chăm sóc người cao tuổi, giữ trẻ, nấu ăn tập thể, trồng rau an toàn hoặc nấm trên phần đất còn lại. Hỏi xã các lớp đang mở cho nhóm tuổi này.

Có nên đi học nghề để vào nhà máy xây trên đất của mình không?

Nên hỏi thẳng phòng nhân sự nhà máy trước: họ cần vị trí gì, độ tuổi nào, có ưu tiên lao động địa phương không. Nếu họ cần thợ điện, cơ khí, xe nâng thì học đúng nghề đó; đừng học theo lời người trung gian.

Tiền hỗ trợ đào tạo nghề có được nhận bằng tiền mặt không?

Cách chi trả do từng tỉnh quy định, có nơi trả tiền, có nơi hỗ trợ qua khoá học. Dù nhận thế nào, nên dùng đúng vào việc học nghề để khoản hỗ trợ không trôi vào tiêu dùng hằng ngày.

Nghề cho thuê phòng trọ có cần học gì không?

Không cần khoá nghề dài, nhưng nên nắm an toàn điện, phòng cháy chữa cháy, thủ tục đăng ký tạm trú cho người thuê và cách làm hợp đồng thuê. Hỏi xã về các thủ tục trước khi xây và cho thuê.

Bao lâu sau khi giao đất thì nên đi học nghề?

Nên học khi thủ tục chính đã xong và gia đình đã chia việc rõ ràng, thường trong vài tháng đầu. Đừng để đến khi tiền bồi thường gần hết mới học, vì khi đó không còn khoản đệm để chờ nghề mới có khách.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138