NganHan.comNgắn Hạn
Trung du và miền núi phía Bắc

Học nghề ngắn hạn ở Lào Cai: dịch vụ du lịch Sa Pa, kho bãi cửa khẩu, quế và chè

Lào Cai mới gồm cả Yên Bái cũ: nghề theo mùa khách ở Sa Pa và ruộng bậc thang, việc kho bãi cửa khẩu, chế biến quế, chè; lịch mùa và câu nên hỏi lớp.

Two young Vietnamese women in housekeeping uniforms make a bed together in a wooden mountain lodge room, large window behind them showing terraced hills, side angle, cool blue morning light

Ở Lào Cai mới, ba hướng nghề ngắn hạn dễ có việc là dịch vụ du lịch (khách sạn, homestay, nấu ăn, dẫn khách) quanh Sa Pa và vùng ruộng bậc thang, việc kho bãi và giao nhận hàng ở khu vực cửa khẩu, và chế biến nông sản như quế, chè ở vùng Yên Bái cũ. Lớp có ở trường cao đẳng công lập của tỉnh, trung tâm dịch vụ việc làm, các khách sạn lớn tự đào tạo nhân viên mới, và lớp lưu động do xã, hội đoàn thể mở về thôn bản.

Từ 1/7/2025, Lào Cai gồm cả vùng trước đây là tỉnh Yên Bái. Điểm đặc biệt của tỉnh là việc làm lên xuống theo mùa: mùa khách du lịch, mùa lúa chín trên ruộng bậc thang, mùa thu hoạch quế, mùa hàng qua cửa khẩu. Chọn nghề ở đây nên xem cả lịch mùa, đừng chỉ xem tên nghề.

Nghề du lịch ở Sa Pa và vùng ruộng bậc thang

Sa Pa có nhiều khách sạn lớn nhỏ, homestay trong bản và nhà hàng, nên việc buồng phòng, lễ tân, phục vụ bàn, phụ bếp quanh năm có chỗ trống. Nhiều khách sạn lớn tuyển người chưa có kinh nghiệm rồi dạy tại chỗ vài tuần; người đã học một khoá ngắn về nghiệp vụ buồng phòng hoặc nhà hàng thường được xếp vào việc nhanh hơn và ít bị loại sau thử việc.

Vùng ruộng bậc thang ở phía Yên Bái cũ đông khách nhất vào mùa nước đổ và mùa lúa chín. Ở đây hợp với các khoá ngắn về du lịch cộng đồng: đón khách ở nhà sàn, nấu ăn, dẫn khách đi bộ, chụp ảnh cho khách. Người địa phương làm theo mùa rồi trở lại việc đồng áng, nên lớp nên học vào lúc nông nhàn trước mùa khách.

Riêng việc dẫn khách leo núi, đi bộ đường dài cần hiểu rõ an toàn: thời tiết đổi nhanh, sương mù, đường trơn. Lớp tốt sẽ dạy sơ cứu, đọc thời tiết, cách đưa khách quay lại khi trời xấu. Muốn thuyết minh có tính phí tại khu, điểm du lịch, cần thẻ hướng dẫn viên tại điểm do cơ quan quản lý du lịch của tỉnh cấp.

Việc ở khu vực cửa khẩu: kho bãi, giao nhận, lái xe

Khu vực cửa khẩu của tỉnh có lượng hàng nông sản, hàng hoá đi qua lớn, kéo theo việc ở kho bãi, bốc xếp, kiểm đếm, giao nhận chứng từ và lái xe tải. Nhiều việc ở đây học vài tuần là làm được, nhưng cần đúng loại giấy.

Lái xe nâng trong kho cần chứng chỉ vận hành, học vài tuần có thực hành. Lái xe tải, xe đầu kéo cần giấy phép lái xe đúng hạng, phải học và thi sát hạch tại cơ sở đào tạo lái xe được phép; thời gian học dài hơn khoá ngắn thông thường. Nhân viên giao nhận, chứng từ thường bắt đầu từ việc theo người cũ, học dần cách lập bộ hồ sơ hàng hoá. Riêng người đứng tên khai hải quan cho đại lý cần chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan do cơ quan hải quan cấp sau khi thi, đó không phải khoá vài tuần.

Biết tiếng Trung giao tiếp là lợi thế lớn ở đây, vì làm việc với tài xế, chủ hàng bên kia biên giới. Các lớp ngoại ngữ thuộc một nhánh riêng; với nghề cửa khẩu, chỉ cần mức giao tiếp về hàng hoá, số lượng, giờ giấc là đã dùng được.

Ví dụ giả định: anh Minh 30 tuổi, trước làm phụ xe khách, chuyển sang làm ở một kho hàng gần cửa khẩu. Anh học khoá vận hành xe nâng vài tuần, sau đó vừa làm vừa học thêm tiếng Trung giao tiếp buổi tối. Một năm sau anh được giao kiểm đếm và nhận hàng ở ca đêm. Điều giúp anh không phải khoá học nào riêng lẻ, mà là có đúng chứng chỉ trước khi xin việc và chịu học thêm khi đã có chỗ đứng. Ai làm kho cửa khẩu cũng nên biết trước: việc nhiều vào mùa hàng, ca đêm thường xuyên, phải chịu được nắng nóng và rét đậm ngoài bãi.

Quế, chè và nông sản ở vùng Yên Bái cũ

Vùng phía nam tỉnh có rừng quế rộng, đồi chè cổ thụ, chè shan tuyết và nhiều loại nông sản vùng cao. Các khoá ngắn phổ biến:

  • Trồng và khai thác quế đúng kỹ thuật: bóc vỏ, phơi, sấy, phân loại theo yêu cầu của người mua, giữ chất lượng tinh dầu.
  • Chưng cất tinh dầu quế: vận hành nồi chưng, an toàn lửa và hơi nóng, bảo quản tinh dầu. Lớp thường do hợp tác xã hoặc cơ sở chế biến dạy tại chỗ.
  • Chế biến chè shan tuyết: hái, héo, vò, sấy thủ công và bằng máy nhỏ, đóng gói để bán cho khách du lịch.
  • Làm sản phẩm thủ công từ quế và tre: đồ lưu niệm, đồ gia dụng nhỏ bán ở điểm du lịch.
  • Bán nông sản qua mạng: chụp ảnh, đóng gói, gửi hàng, trả lời khách; rất cần cho hộ ở xa chợ lớn.

Các khoá này phần lớn học ở xã, có khi ngay tại xưởng của hợp tác xã. Ai định làm sản phẩm đóng gói có nhãn riêng thì hỏi cơ quan nông nghiệp của tỉnh về thủ tục an toàn thực phẩm và công bố sản phẩm trước khi in bao bì.

Lịch mùa việc để chọn lúc đi học

Mỗi nghề có mùa đông việc khác nhau. Học vào lúc nghề đó vắng việc thì bạn vừa học được đủ buổi, vừa kịp vào làm khi mùa tới. Bảng dưới là nhịp thường thấy; năm nào thời tiết khác thì xê dịch.

NghềMùa đông việcNên học vào lúcGhi chú
Buồng phòng, phục vụ ở Sa PaHè, cuối thu, lễ TếtĐầu xuân hoặc giữa mùa mưaKhách sạn lớn tuyển trước mùa vài tuần
Du lịch cộng đồng vùng ruộng bậc thangMùa nước đổ, mùa lúa chínSau gặt và đầu mùa đôngHọc lúc nông nhàn
Kho bãi, giao nhận cửa khẩuMùa nông sản, cuối nămGiữa nămCó chứng chỉ xe nâng thì dễ nhận hơn
Khai thác, chế biến quếTheo mùa bóc vỏTrước mùa bóc vài thángHọc tại xưởng của hợp tác xã
Chế biến chè shan tuyếtMùa xuân và mùa thuTrước vụ chèHọc ngay ở xã có chè cổ thụ

Khi gọi lớp, hỏi luôn lớp học vào tháng nào. Một lớp du lịch mở đúng giữa mùa khách thường khó đủ người, hay bị hoãn.

Một cuộc gọi hỏi lớp mẫu

Nhiều người ngại gọi điện vì không biết hỏi gì. Dưới đây là một cuộc gọi mẫu khi hỏi lớp buồng phòng ở trường nghề của tỉnh; bạn đổi tên nghề cho đúng việc mình cần.

"Dạ, cháu chào cô. Cháu ở xã [tên xã], muốn hỏi lớp nghiệp vụ buồng phòng khách sạn. Lớp sắp tới khai giảng khi nào, học ở cơ sở nào ạ? Một tuần học mấy buổi, có thực hành ở khách sạn thật không ạ? Học xong được cấp giấy gì? Cháu là người dân tộc Dao, nhà thuộc hộ cận nghèo, vậy có được hỗ trợ chi phí không, cần mang giấy tờ gì ạ? Trường có chỗ ở cho học viên ở xa không ạ? Lớp trước có bạn nào đang làm ở khách sạn không, cháu muốn hỏi thêm kinh nghiệm."

Sau cuộc gọi, ghi lại ngay câu trả lời vào giấy hoặc điện thoại: ngày khai giảng, địa chỉ, giấy tờ cần mang, người phụ trách. Gọi hai, ba nơi rồi so, đừng chốt nơi đầu tiên nhấc máy. Nếu người nghe điện thoại không trả lời được câu về thực hành và giấy cấp, đó là dấu hiệu nên đến tận nơi xem trước.

Học ở trường của tỉnh hay học trong khách sạn

Người muốn vào nghề khách sạn ở Sa Pa thường phân vân giữa hai đường: đi học một khoá ngắn ở trường nghề của tỉnh rồi mới xin việc, hoặc xin vào khách sạn làm luôn và được dạy tại chỗ. Mỗi đường có chỗ được và chỗ mất.

Học ở trường thì bài bản, có chứng chỉ dùng được khi chuyển sang nơi khác, được học cả lý do vì sao phải gấp khăn, xếp gối, chào khách theo một cách nhất định. Đổi lại, bạn mất vài tuần đến ba tháng không có thu nhập, và phải tự xin việc sau khi học. Học trong khách sạn thì có thu nhập ngay, quen việc thật, nhưng chỉ học đúng cách làm của nơi đó, giấy cấp thường là giấy nội bộ.

Cách nhiều người chọn: nếu bạn còn trẻ, chưa có kinh nghiệm, nhà ở gần trường thì học khoá ngắn trước, vì chứng chỉ giúp bạn được nhận ở khách sạn tốt hơn. Nếu bạn cần thu nhập ngay, xin vào khách sạn lớn có chương trình đào tạo cho nhân viên mới, rồi học thêm khoá ngắn buổi tối khi đã ổn. Tránh những nơi nhận người "học việc" kéo dài mà không trả công, không dạy gì ngoài việc dọn dẹp; khi hỏi, đề nghị nói rõ thời gian thử việc và việc được học.

Lỗi hay gặp ở Lào Cai

Những lỗi này gặp nhiều ở người học nghề trong tỉnh, nhất là người trẻ muốn làm du lịch:

LỗiVì sao hạiNên làm
Lên Sa Pa xin việc giữa mùa đông khách mà chưa học gìBị xếp việc nặng, ít được dạy vì ai cũng bậnHọc trước mùa vài tuần, xin vào khi khách sạn đang tuyển
Nhận dẫn khách leo núi khi chưa học sơ cứuGặp sự cố không biết xử lý, nguy hiểm cho cả kháchHọc sơ cứu, an toàn đường núi trước
Học lái xe ở nơi hứa đậu chắcMất tiền, vẫn phải thi sát hạch như mọi ngườiChọn cơ sở đào tạo lái xe được phép, học đủ giờ
Bỏ quế, chè nhà để đi làm theo mùa du lịchHết mùa khách thì không còn thu nhậpGiữ nghề nhà, học thêm du lịch làm việc phụ
In bao bì nông sản trước khi hỏi thủ tụcPhải in lại, tốn tiềnHỏi cơ quan nông nghiệp về nhãn và công bố trước

Mỗi lỗi trên đều có người đã trả giá. Hỏi một người đi trước trong bản hay trong xã thường đỡ hơn tự thử.

Câu hỏi thường gặp

Học nghề ngắn hạn ở Lào Cai nên chọn nghề gì?

Tuỳ nơi bạn ở: gần Sa Pa và vùng ruộng bậc thang thì nghề du lịch, khách sạn, nấu ăn; gần cửa khẩu thì kho bãi, xe nâng, giao nhận; vùng Yên Bái cũ thì chế biến quế, chè. Xem lịch mùa việc để chọn lúc học cho hợp.

Khách sạn ở Sa Pa có nhận người chưa học nghề không?

Nhiều nơi có nhận và dạy tại chỗ, nhất là trước mùa khách. Tuy vậy, người đã học một khoá nghiệp vụ buồng phòng hoặc nhà hàng thường được xếp việc nhanh hơn và ít bị loại sau thử việc, nên học trước vẫn có lợi.

Làm ở cửa khẩu cần học giấy gì?

Tuỳ việc: lái xe nâng cần chứng chỉ vận hành, lái xe tải cần giấy phép lái xe đúng hạng qua thi sát hạch, người khai hải quan cho đại lý cần chứng chỉ nghiệp vụ do cơ quan hải quan cấp. Việc bốc xếp, kiểm đếm thường được dạy tại chỗ.

Người ở vùng Yên Bái cũ có được học nghề tại xã không?

Có, nhiều lớp nông nghiệp, chế biến quế, chè và du lịch cộng đồng được mở lưu động ở xã, thôn. Hỏi cán bộ lao động của xã, hội phụ nữ hoặc hội nông dân về lớp sắp tới và giấy tờ đăng ký.

Dẫn khách đi bộ ở Sa Pa có cần thẻ không?

Nếu bạn thuyết minh có tính phí tại khu, điểm du lịch thì cần thẻ hướng dẫn viên du lịch tại điểm do cơ quan quản lý du lịch của tỉnh cấp sau khi qua kiểm tra. Hỏi cơ quan này về lịch kiểm tra và tài liệu ôn tập.

Có nên học tiếng Trung để làm ở cửa khẩu không?

Nên học ở mức giao tiếp về hàng hoá, số lượng, giờ giấc, vì việc kho bãi và giao nhận phải làm việc với tài xế, chủ hàng bên kia. Không cần học dài mới đi làm được; vừa làm vừa học thêm cũng là cách nhiều người chọn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138