NganHan.comNgắn Hạn
Nghề ngắn hạn cho nông thôn

Học sơ chế, đóng gói nông sản: khoá ngắn cho hộ và tổ hợp tác muốn bán hàng tử tế

Sơ chế đóng gói nông sản gồm những việc gì, học khoá nào theo từng loại hàng, giấy tờ an toàn thực phẩm và nhãn theo nguyên lý, làm thuê mùa vụ và lộ trình tám tuần.

Rows of Vietnamese women in hairnets and aprons sort fresh dragon fruit into cardboard crates inside a bright open packing shed, overhead angle, soft white light

Sơ chế và đóng gói nông sản là nhóm việc học nhanh nhất ở nông thôn: một khoá ngắn từ vài ngày đến khoảng hai tháng đủ để bạn làm công nhân phân loại, đóng thùng trong mùa thu hoạch, hoặc giúp hộ, tổ hợp tác đưa hàng ra chợ với bao bì sạch sẽ, ghi nhãn đúng. Phần khó không nằm ở tay nghề mà ở giấy tờ: an toàn thực phẩm, nhãn hàng hoá, nguồn gốc.

Các lớp loại này hay do khuyến nông, hội nông dân, hội phụ nữ phối hợp với xã mở, trường có ngành chế biến nông sản hoặc công nghệ thực phẩm mở lớp sơ cấp, và các kho đóng gói xuất khẩu tự đào tạo công nhân mùa vụ. Bài dưới đây nói nghề gồm những việc gì, học khoá nào theo loại hàng, giấy tờ cần biết theo nguyên lý, đi làm thuê ra sao và lộ trình cho một tổ hợp tác nhỏ.

Sơ chế đóng gói ở quê gồm những việc gì

Ở vùng trái cây, mùa thu hoạch là lúc các kho đóng gói cần rất nhiều người: nhận hàng từ vườn, cắt cuống, rửa, phân loại theo cỡ và mẫu mã, bọc lưới xốp, xếp thùng, dán tem, đưa vào kho lạnh. Ai từng sống ở vùng vải, nhãn phía Bắc, vùng thanh long ven biển miền Trung và phía Nam, vùng sầu riêng, xoài, bưởi ở miền Tây và Tây Nguyên đều thấy cảnh này mỗi mùa.

Ở quy mô hộ và tổ hợp tác, việc lại khác: rau được rửa, để ráo, bó gọn, đóng túi giao cho bếp ăn và cửa hàng; chuối, xoài, mít được sấy dẻo hoặc sấy giòn; cá, tôm phơi khô; gạo đóng túi có tên vùng; mật ong lọc và đóng chai. Người làm cần biết giữ vệ sinh, dùng máy sấy, máy hàn miệng túi, máy hút chân không, và ghi nhãn đúng.

Còn ở các cơ sở chế biến lớn hơn, có vị trí kiểm soát chất lượng, ghi chép lô hàng, quản lý kho. Người học ngắn hạn thường bắt đầu từ công nhân phân loại, đóng gói, rồi học thêm để lên các vị trí này.

Điểm chung của mọi cấp: sạch sẽ, cẩn thận, làm đúng quy trình. Đây là nghề hợp với người kỹ tính, không đòi sức khoẻ quá nặng, và nhiều nơi có việc theo mùa ngay tại địa phương.

Chọn khoá theo loại hàng bạn định làm

Mỗi nhóm hàng có khâu sơ chế riêng, kéo theo khoá học và giấy tờ khác nhau. Bảng này là khung để bạn hỏi đúng lớp.

Nhóm hàngKhâu sơ chế chínhKhoá nên họcThời gian thường gặpGiấy cần tìm hiểu
Rau ăn lá, rau gia vịRửa, để ráo, bó, đóng túi, giữ mátSơ chế rau an toàn, kiến thức an toàn thực phẩmVài ngày đến hai tuầnĐiều kiện an toàn thực phẩm cơ sở sơ chế
Trái cây tươiPhân loại, xử lý vỏ, đóng thùng, bảo quản lạnhHọc tại kho đóng gói, tập huấn tiêu chuẩn hàngMột đến hai tuần tại chỗTheo yêu cầu của kho, thị trường mua
Trái cây, củ sấyGọt, cắt, chần, sấy, đóng túiKỹ thuật sấy, an toàn thực phẩm, ghi nhãnHai đến sáu tuầnĐiều kiện an toàn thực phẩm, nhãn hàng hoá
Cá, tôm khô, mắmLàm sạch, ướp, phơi sấy, đóng góiChế biến thuỷ sản quy mô nhỏHai đến bốn tuầnĐiều kiện an toàn thực phẩm, nhãn
Gạo, ngũ cốc, hạtLàm sạch, phân loại, đóng túiBảo quản sau thu hoạch, đóng góiVài ngày đến hai tuầnNhãn, công bố sản phẩm nếu cần
Mật ong, sản phẩm từ ongLọc, đóng chai, bảo quảnKỹ thuật thu và sơ chế mậtMột đến hai tuầnAn toàn thực phẩm, nhãn

Nếu bạn chỉ định đi làm công nhân mùa vụ, khoá ở chính kho đóng gói là đủ. Nếu định cùng nhóm làm sản phẩm mang tên mình, cần học thêm an toàn thực phẩm và ghi nhãn trước khi in bao bì.

Giấy tờ cần biết, theo nguyên lý

Kiến thức an toàn thực phẩm của người trực tiếp làm. Người trực tiếp sơ chế, chế biến thực phẩm thường phải được tập huấn và có xác nhận kiến thức về an toàn thực phẩm. Nhiều lớp ngắn hạn lồng sẵn phần này, hỏi rõ cuối khoá có giấy xác nhận không.

Điều kiện an toàn thực phẩm của cơ sở. Tuỳ quy mô và loại hàng, cơ sở có thể phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc ký cam kết với chính quyền địa phương. Hỏi cơ quan quản lý an toàn thực phẩm của tỉnh hoặc cán bộ xã trước khi đầu tư.

Nhãn hàng hoá. Hàng đóng gói bán ra phải có nhãn với những nội dung bắt buộc như tên hàng, tên và địa chỉ nơi sản xuất, khối lượng, ngày sản xuất, hạn dùng, hướng dẫn bảo quản. Đừng tự in bao bì trước khi hỏi người hiểu quy định.

Công bố sản phẩm. Một số nhóm hàng phải tự công bố hoặc đăng ký công bố sản phẩm trước khi bán. Đây là chỗ nhiều nhóm mới làm bị vướng; hỏi trước khi làm số lượng lớn.

Chương trình OCOP của tỉnh. Nhiều tỉnh khuyến khích hộ, tổ hợp tác đưa sản phẩm vào chương trình Mỗi xã một sản phẩm, có hướng dẫn về bao bì, nhãn, chất lượng. Hỏi cán bộ nông nghiệp xã xem sản phẩm của bạn có phù hợp không.

Làm thuê mùa vụ ở kho đóng gói: biết trước để không bỡ ngỡ

Mùa thu hoạch trái cây, các kho đóng gói tuyển công nhân thời vụ rất đông, thường qua người quen, trưởng thôn, hoặc dán thông báo ở chợ xã. Người mới được kèm vài ngày, học phân loại theo cỡ, nhận biết trái hỏng, cách cầm và xếp để không dập. Kho làm hàng xuất khẩu yêu cầu chặt hơn: đội mũ trùm tóc, đeo khẩu trang, găng tay, không đeo trang sức, không ăn uống trong khu đóng gói.

Nhịp làm theo xe hàng, có hôm làm tới khuya khi hàng về dồn. Trước khi nhận việc, nên hỏi rõ: tính công theo ngày, theo giờ hay theo sản lượng, làm thêm giờ tính thế nào, có chỗ nghỉ, nước uống, đồ bảo hộ không, có ký giấy tờ gì không. Đây là những câu bình thường, kho tử tế trả lời rõ ràng.

Người làm tốt vài mùa thường được giữ lại làm tổ trưởng, kiểm hàng hoặc ghi chép lô. Nếu muốn lên các vị trí này, hãy học thêm một lớp về an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn chất lượng, đồng thời tập ghi chép cẩn thận ngay từ mùa đầu.

Lộ trình tám tuần cho một tổ hợp tác nhỏ muốn làm hàng sấy

Ví dụ giả định: chị Thắm, 38 tuổi, cùng bốn chị em trong thôn có vườn xoài, muốn làm xoài sấy bán thay vì bán xô cho thương lái lúc rớt giá. Lộ trình các chị đã đi:

  1. Tuần 1 và 2: học lớp kỹ thuật sấy và an toàn thực phẩm do hội phụ nữ phối hợp với trường nông nghiệp tổ chức. Mỗi người có giấy xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm.
  2. Tuần 3: hỏi cán bộ xã và cơ quan quản lý an toàn thực phẩm về điều kiện cơ sở, giấy tờ cần cho quy mô nhỏ, nhãn bắt buộc.
  3. Tuần 4: dọn một gian bếp riêng, lát nền dễ lau, có lưới chắn côn trùng, mua máy sấy nhỏ và máy hàn miệng túi.
  4. Tuần 5 và 6: sấy thử nhiều mẻ, ghi nhiệt độ, thời gian, độ dẻo, để thử xem để được bao lâu không mốc.
  5. Tuần 7: làm nhãn đúng nội dung bắt buộc, nhờ người hiểu quy định xem lại trước khi in.
  6. Tuần 8: bán thử cho người quen, cửa hàng ở thị trấn, ghi lại phản hồi, chỉnh độ ngọt và cỡ miếng.

Các chị chưa có thương hiệu lớn, nhưng mùa xoài rớt giá năm sau đã chủ động giữ lại một phần để sấy. Điều các chị nói hay nhất: học kỹ thuật sấy mất hai tuần, còn hiểu đúng giấy tờ thì mất gần một tháng.

Câu nên hỏi khi gọi lớp sơ chế, đóng gói

Khi gọi hội phụ nữ, hội nông dân, trung tâm khuyến nông hoặc trường có ngành chế biến, hỏi lần lượt các câu dưới đây. Câu trả lời giúp bạn biết lớp dạy làm thật hay chỉ nói chung chung:

  • Lớp dạy cho loại hàng nào: rau, trái cây tươi, hàng sấy, thuỷ sản khô hay mật ong?
  • Có thực hành trên máy sấy, máy hàn túi, máy hút chân không không, mỗi người làm được bao nhiêu mẻ?
  • Cuối khoá có giấy xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm không, hay chỉ giấy chứng nhận tham gia?
  • Có buổi nào hướng dẫn làm nhãn, đọc quy định nhãn hàng hoá không?
  • Có giới thiệu đi xem một cơ sở hoặc tổ hợp tác đã làm thật không?
  • Học xong có ai hỗ trợ hỏi thủ tục với cơ quan quản lý an toàn thực phẩm không?

Nếu lớp không trả lời được câu thứ ba và thứ tư, bạn vẫn có thể học để lấy kỹ thuật, nhưng hãy tự tìm thêm một buổi tập huấn an toàn thực phẩm có xác nhận, vì đó là thứ bạn sẽ cần khi bán hàng rộng.

Lỗi hay gặp khi mới làm hàng đóng gói

Những lỗi này làm hàng bị trả lại hoặc bị phạt, dù sản phẩm bên trong ngon.

LỗiHậu quảSửa thế nào
In bao bì trước khi hỏi quy định nhãnPhải bỏ cả lô bao bìHỏi trước, in số ít, xem lại rồi mới in nhiều
Sơ chế ngay trong bếp ăn của gia đìnhKhó đạt điều kiện vệ sinh, dễ lẫn mùiTách một khu riêng, dễ lau rửa, có lưới chắn
Sấy chưa đủ khô để bán xaMốc sau vài tuầnGhi chép mỗi mẻ, thử để mẫu trước khi bán
Không ghi ngày sản xuất, lô hàngKhông truy được khi khách phản ánhGhi sổ từng lô, dán ngày lên mỗi túi
Làm nhiều ngay khi chưa có người muaHàng tồn, hết hạnBán thử nhỏ, có đơn rồi mới tăng
Đổi công thức mỗi mẻ mà không ghiKhách quen thấy lúc ngọt lúc nhạt, bỏ muaChốt một công thức, ghi rõ, chỉ đổi khi đã thử

Phần lớn lỗi trên đều sửa được bằng một cuốn sổ ghi chép từng mẻ và một người trong nhóm chịu trách nhiệm kiểm hàng trước khi giao. Đó cũng là hai thói quen mà các kho đóng gói lớn bắt công nhân làm từ ngày đầu.

Câu hỏi thường gặp

Học sơ chế nông sản mất bao lâu?

Tuỳ loại hàng. Làm công nhân đóng gói trái cây thường chỉ cần được kèm vài ngày đến hai tuần tại kho. Học kỹ thuật sấy, chế biến quy mô nhỏ kèm an toàn thực phẩm thường từ hai đến sáu tuần.

Làm công nhân đóng gói trái cây có cần bằng cấp không?

Thường không cần bằng cấp, kho sẽ kèm người mới vài ngày. Một số kho làm hàng xuất khẩu yêu cầu tập huấn an toàn thực phẩm và tuân thủ quy định vệ sinh chặt. Người cẩn thận, chịu được nhịp làm theo xe hàng là làm được.

Hộ gia đình làm xoài sấy bán có cần giấy phép không?

Tuỳ quy mô và cách bán, hộ có thể phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc ký cam kết, ghi nhãn đúng, và với một số sản phẩm phải công bố. Hỏi cán bộ xã và cơ quan quản lý an toàn thực phẩm tỉnh trước khi bán rộng.

Có lớp sơ chế nông sản miễn phí cho phụ nữ nông thôn không?

Nhiều lớp do hội phụ nữ, hội nông dân phối hợp với xã mở trong các chương trình hỗ trợ, có lớp được hỗ trợ học phí. Hỏi chi hội phụ nữ thôn hoặc cán bộ xã để biết đợt lớp gần nhất và điều kiện tham gia.

Muốn đưa sản phẩm vào OCOP thì bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu bằng việc hỏi cán bộ nông nghiệp xã về chương trình Mỗi xã một sản phẩm ở tỉnh mình, sản phẩm nào phù hợp và hồ sơ gồm gì. Trước đó nên có sản phẩm ổn định, nhãn đúng và giấy tờ an toàn thực phẩm cơ bản.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138