NganHan.comNgắn Hạn
Nghề dịch vụ mới học nhanh

Học sửa xe máy điện, xe đạp điện: khoá ngắn về pin, bộ điều khiển và chỗ học việc

Sửa xe điện khác sửa xe xăng ở đâu, học pin, sạc, bộ điều khiển và động cơ mất bao lâu, tìm lớp hay tiệm nhận học việc ở tỉnh mình và cách giữ an toàn với pin.

A young Vietnamese mechanic kneels beside an electric scooter with its seat lifted in a small roadside repair shop, face hidden, hands on wiring, overhead shot, cool fluorescent light

Người đã biết sửa xe máy xăng thường cần thêm khoảng một đến hai tháng học có thực hành để sửa được những lỗi hay gặp trên xe máy điện, xe đạp điện; người mới hoàn toàn nên tính ba đến bốn tháng, gồm điện cơ bản và tuần đi học việc ở tiệm. Nghề này nặng về điện hơn cơ khí: phần lớn việc là sạc không vào, xe mất nguồn, bộ điều khiển chập, động cơ kêu, pin sụt nhanh.

Lớp sửa xe điện chính quy còn ít. Ở nhiều tỉnh, cách học phổ biến nhất vẫn là vào làm ở tiệm xe điện hoặc trạm bảo hành của đại lý, kết hợp vài khoá ngắn về điện tử. Phần dưới so sánh xe điện với xe xăng ở góc người thợ, bảng nội dung cần học, nơi tìm lớp và tiệm học việc, an toàn với pin, ví dụ người học và câu hỏi nên đặt khi gọi lớp.

Sửa xe điện khác sửa xe xăng ở những chỗ nào

Nếu bạn đã quen tay với xe xăng, phần khung, phanh, lốp, giảm xóc gần như giữ nguyên. Chỗ mới nằm ở bốn khối sau:

KhốiLỗi hay gặpCần học gìMức khó với người mới
Pin và mạch quản lý pinPin sụt nhanh, báo đầy mà chạy không xa, pin phồngĐo điện áp từng cụm cell, đọc mạch quản lý pin, nhận biết pin nguy hiểmKhó, phải học kèm an toàn
Bộ sạcSạc không vào, đèn sạc không đổi màu, sạc nóngĐo đầu ra, kiểm cầu chì, giắc sạc, phân biệt lỗi sạc với lỗi pinTrung bình
Bộ điều khiển (thường gọi IC)Xe mất nguồn, giật cục, tự chạy, không nhận tay gaĐọc sơ đồ dây, đo cảm biến tay ga, phanh ngắt điện, thay bộ điều khiểnTrung bình đến khó
Động cơ trong bánhKêu rè, nóng, yếu khi lên dốcKiểm cảm biến vị trí, dây pha, bạc đạn, ngấm nướcTrung bình
Đèn, còi, đồng hồ, khoá điệnChập chờn, mất đèn, khoá từ không nhậnDò dây, thay giắc, chống nước giắc nốiDễ, việc vào nghề đầu tiên

Đặc điểm của nghề là "đo trước, thay sau". Thợ xe xăng quen nghe tiếng máy để đoán bệnh; thợ xe điện phải cầm đồng hồ đo và đọc được con số. Vì vậy khoá học nào không phát đồng hồ đo cho từng học viên, hoặc chỉ có một chiếc xe cho cả lớp, thì phần thực hành sẽ mỏng.

Ai hợp với nghề sửa xe điện, và nghề này đang ở đâu

Xe máy điện, xe đạp điện phổ biến nhất ở học sinh, sinh viên, người đi chợ, người làm nghề giao hàng trong thành phố và vùng ven. Ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, tiệm sửa xe điện xuất hiện dày; ở thị trấn nhỏ, nhiều tiệm xe máy xăng đang nhận thêm xe điện. Điều đó có nghĩa là bạn có thể vào nghề theo hai cửa: học việc ở tiệm chuyên xe điện, hoặc làm ở tiệm xe máy quen rồi học thêm mảng điện.

Người hợp nghề là người kiên nhẫn dò lỗi, chịu đọc sơ đồ dây, mắt tốt, tay khéo khi hàn mạch nhỏ. Người chỉ thích tháo lắp máy móc to thì sẽ thấy nghề này hơi "tỉ mỉ". Nghề không đòi sức vác nặng nhiều như sửa ô tô, nên phụ nữ, người có tuổi vẫn làm được, nhất là mảng sạc và điện thân xe.

Một điều nên biết: nhiều dòng xe dùng bộ điều khiển, pin riêng của hãng, linh kiện chỉ có ở đại lý. Thợ ở tiệm ngoài vẫn sửa được phần lớn lỗi, nhưng một số việc phải chuyển về trạm bảo hành. Biết chỗ dừng là một phần của nghề, vì sửa sai trên xe còn bảo hành có thể làm khách mất quyền bảo hành.

Tìm lớp và tiệm nhận học việc ở tỉnh mình

Trường cao đẳng, trung cấp công lập có ngành công nghệ ô tô hoặc điện tử. Một số trường đã thêm học phần xe điện vào khoá ngắn sửa xe máy. Gọi hỏi riêng: khoá có phần pin, sạc, bộ điều khiển không, có xe điện thật để tháo lắp không.

Trạm bảo hành của đại lý xe điện trong tỉnh. Đại lý thường tuyển thợ và đào tạo theo dòng xe của hãng. Đây là chỗ học bài bản về quy trình, nhưng bạn chỉ học trên xe của một hãng.

Tiệm xe điện lâu năm ở thị trấn hoặc thành phố. Hỏi chủ tiệm có nhận học việc không, học bao lâu thì được giao việc riêng, có trả công trong thời gian học không. Thoả thuận rõ bằng giấy, kể cả viết tay.

Trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh. Hỏi xem khoá sửa xe máy, điện tử dân dụng nào đang được hỗ trợ học phí, và có doanh nghiệp nào trong tỉnh đang tuyển thợ xe điện để học xong ghép việc.

Đoàn thanh niên xã, phường. Một số nơi tổ chức lớp nghề cho thanh niên chưa có việc, mời thợ địa phương đứng lớp. Lớp ngắn, phù hợp để thử xem mình có thích nghề không trước khi đi học dài hơn.

Lộ trình mười tuần cho người chưa biết gì

Lộ trình này dành cho người chưa từng sửa xe. Nếu bạn đã biết sửa xe xăng, có thể rút gọn bốn tuần đầu.

  1. Tuần 1–2: Điện cơ bản: điện áp, dòng, điện trở, cách dùng đồng hồ vạn năng, hàn dây và bấm giắc. Tập trên bảng mạch mẫu, chưa đụng pin thật.
  2. Tuần 3: Phần cơ khí chung: phanh, lốp, căm, giảm xóc. Đây là việc khách mang tới nhiều nhất, làm tốt phần này là có khách quen.
  3. Tuần 4: Sơ đồ điện xe đạp điện: pin, sạc, khoá, bộ điều khiển, tay ga, động cơ. Vẽ lại sơ đồ bằng tay cho hai đời xe khác nhau.
  4. Tuần 5–6: Bộ điều khiển và tay ga: đo cảm biến, phân biệt lỗi tay ga với lỗi bộ điều khiển, thay bộ điều khiển đúng điện áp.
  5. Tuần 7: Động cơ trong bánh: tháo bánh, kiểm cảm biến vị trí, xử lý ngấm nước sau mùa mưa.
  6. Tuần 8: Pin và sạc: đo, nhận biết pin nguy hiểm, quy trình cách ly pin phồng, khi nào trả về hãng.
  7. Tuần 9–10: Đi học việc ở tiệm, mỗi ngày ghi sổ: xe gì, bệnh gì, đo được gì, sửa thế nào.

Cuốn sổ ghi bệnh xe là tài sản lớn nhất của người mới. Sau vài tháng, bạn sẽ thấy bệnh lặp lại theo dòng xe, theo mùa, và tự đoán nhanh hơn.

An toàn với pin: phần không được học qua loa

Pin lithium trên xe điện lưu một lượng năng lượng lớn. Chập mạch khi tháo, đâm thủng vỏ cell, hay sạc pin đã hỏng đều có thể gây cháy rất nhanh. Những điều sau phải thành thói quen trong tiệm:

  • Tháo pin khỏi xe trước khi làm phần điện, trừ khi cần đo khi có nguồn. Dùng dụng cụ có tay cầm cách điện.
  • Pin phồng, chảy dịch, có mùi lạ: không sạc, không tháo vỏ, đặt ra chỗ thoáng, xa vật dễ cháy, báo khách và chuyển về nơi xử lý của hãng.
  • Không tự ý "đóng lại pin" bằng cell không rõ nguồn gốc cho khách. Nếu tiệm có làm, phải là người được đào tạo riêng, có thiết bị hàn điểm và kiểm tra.
  • Tiệm cần có bình chữa cháy phù hợp, cát, khu sạc riêng, không để xe khách sạc qua đêm khi không có người trông.
  • Không nối thêm pin, nâng điện áp để "xe chạy khoẻ hơn" theo yêu cầu của khách. Bộ điều khiển và động cơ được tính cho một mức điện áp, nâng lên là quá nhiệt.

Khi đi học, xem lớp có dạy riêng phần an toàn pin bằng buổi thực hành không. Một lớp chỉ nói "pin nguy hiểm, cẩn thận" mà không cho tập quy trình cách ly thì chưa đủ.

Ví dụ: chị Hoa, 26 tuổi, phụ tiệm xe máy ở ngoại thành

Chị Hoa (tên giả định) phụ việc ở tiệm xe máy của người cô ở ngoại thành một thành phố phía Bắc. Khách mang xe đạp điện của con đến ngày càng nhiều, tiệm phải từ chối vì không ai biết sửa. Chị hỏi trung tâm dịch vụ việc làm, được biết trường trung cấp trong tỉnh có khoá điện tử dân dụng buổi tối ba tháng, rồi tự tìm thêm một tiệm xe điện ở thị trấn bên cạnh nhận chị học việc vào sáng chủ nhật.

Chị chọn học điện tử trước vì thấy mình yếu nhất ở khoản đọc mạch. Ở tiệm xe điện, chị bắt đầu từ việc thay giắc sạc, dò dây đèn, rồi mới được đụng đến bộ điều khiển. Sau khoảng bốn tháng, tiệm của cô chị nhận sửa các lỗi sạc, đèn, phanh, tay ga cho xe đạp điện; bệnh khó như pin và động cơ thì chị gửi sang tiệm quen.

Cách làm này không đẹp trên giấy, vì chị không có một tờ chứng chỉ "sửa xe điện". Nhưng khách quanh vùng tin vì thấy chị sửa được thật và biết nói thẳng khi nào phải mang đi chỗ khác. Với nghề mới, việc biết giới hạn của mình đôi khi giữ khách tốt hơn nhận hết mọi việc.

Câu nên hỏi khi gọi lớp, và lỗi hay gặp

Chuẩn bị mấy câu sau khi gọi trường hoặc tiệm:

  • Khoá có xe điện thật để tháo lắp không, hay chỉ học trên mô hình?
  • Mỗi học viên có đồng hồ đo riêng trong giờ thực hành không?
  • Có buổi riêng về an toàn pin, cách ly pin hỏng không?
  • Học xong được cấp chứng chỉ sơ cấp hay giấy chứng nhận hoàn thành? Nơi dạy có được cấp phép đào tạo không?
  • Nếu học việc ở tiệm: bao lâu thì được giao việc riêng, có công hay không, nghỉ giữa chừng thì tính sao?

Lỗi hay gặp của người mới: thay bộ điều khiển khi lỗi thật ra nằm ở tay ga hoặc phanh ngắt điện, làm khách tốn tiền vô ích; nhận "đóng lại pin" khi chưa đủ hiểu; quên chống nước giắc nối sau khi sửa, để mùa mưa xe lại hỏng đúng chỗ đó. Cả ba lỗi đều tránh được bằng thói quen đo đủ trước khi thay.

Một lỗi nữa nằm ở cách báo giá: người mới hay nói giá trước khi mở xe ra xem, rồi phát sinh thêm khiến khách mất lòng. Thợ lâu năm thường nói rõ phí kiểm tra, đo xong mới báo bệnh và giá sửa, khách đồng ý mới làm. Cách này lúc đầu chậm hơn, nhưng giữ được lòng tin ở một tiệm nhỏ trong xóm, nơi khách nào cũng quen biết nhau.

Câu hỏi thường gặp

Đã biết sửa xe máy xăng thì học thêm xe điện mất bao lâu?

Thường khoảng một đến hai tháng có thực hành là sửa được các lỗi hay gặp về sạc, đèn, tay ga và bộ điều khiển. Phần pin và động cơ cần thêm thời gian làm việc thật ở tiệm hoặc trạm bảo hành.

Có trường nào dạy riêng nghề sửa xe điện không?

Lớp chuyên riêng còn ít. Một số trường công lập đã thêm học phần xe điện vào khoá sửa xe máy hoặc điện tử. Bạn nên gọi hỏi trường trong tỉnh và trung tâm dịch vụ việc làm, rồi tìm thêm tiệm nhận học việc.

Nghề sửa xe điện có nguy hiểm không?

Nguy hiểm lớn nhất là pin lithium bị chập hoặc hỏng gây cháy. Nếu học kỹ quy trình an toàn, tiệm có khu sạc riêng và dụng cụ cách điện, rủi ro giảm nhiều. Không tự ý đóng lại pin khi chưa được đào tạo.

Học sửa xe điện có cần mua nhiều đồ nghề không?

Lúc đầu cần đồng hồ vạn năng, mỏ hàn, kìm bấm giắc, bộ tua vít và dụng cụ tháo bánh. Thiết bị kiểm tra pin chuyên dụng có thể mua sau khi đã có khách. Hỏi lớp xem có cho mượn đồ nghề trong khoá không.

Phụ nữ có hợp với nghề sửa xe điện không?

Khá hợp, vì phần lớn việc là đo, dò dây, thay giắc và linh kiện nhỏ, không đòi vác nặng như sửa ô tô. Nhiều tiệm gia đình đã để chị em đảm nhận phần điện và tiếp khách.

Sửa xe còn bảo hành của hãng có được không?

Không nên tháo phần điện của xe đang còn bảo hành hãng, vì khách có thể mất quyền bảo hành. Thợ giỏi là người biết khuyên khách mang về trạm của hãng cho những việc đó, còn tiệm nhận việc ngoài phạm vi bảo hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138